Το πρόσφατα εξαγγελθέν Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς κατηγορείται ότι ευνοεί την απρόσκοπτη ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού, αγνοώντας κρίσιμους παράγοντες προστασίας του περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για την πρόβλεψη νέων τουριστικών εγκαταστάσεων σε περιοχές Natura 2000, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την προστασία σπάνιων οικοσυστημάτων. Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις, που περιλαμβάνουν τη δημιουργία υποδομών ακόμη και σε νησιωτικές περιοχές με ευάλωτο φυσικό περιβάλλον, εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην τοπική φύση και τον πολιτισμό. Η επιδίωξη της μεγιστοποίησης της τουριστικής κίνησης φαίνεται να επισκιάζει τις αρχές της αειφορίας και της προστατευόμενης κληρονομιάς. Οι επικριτές του νέου πλαισίου υποστηρίζουν ότι η έμφαση δίνεται αποκλειστικά στην οικονομική εκμετάλλευση, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου η «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού κυριαρχεί.
Αυτή η προσέγγιση, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, μπορεί να οδηγήσει στην αλλοίωση του χαρακτήρα των περιοχών, μετατρέποντας μικρά, αυθεντικά μέρη σε τυποποιημένες τουριστικές ζώνες. Η ανεξέλεγκτη δόμηση και η υπερπροσφορά καταλυμάτων, ιδίως με την επέκταση του φαινομένου των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb, απειλούν να διαταράξουν την κοινωνική συνοχή και την οικονομική ισορροπία των τοπικών κοινοτήτων. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα διασφαλιστεί η προστασία των μοναδικών φυσικών και πολιτιστικών πόρων απέναντι σε αυτή την έντονη πιεστική ανάπτυξη. Επιπλέον, παρά τις δηλώσεις και τα «ευχολόγια» περί περιορισμού της ανεξέλεγκτης διάδοσης της βραχυχρόνιας μίσθωσης τουριστικών καταλυμάτων, δεν γίνονται σαφείς και ουσιαστικές κινήσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Οι υπάρχουσες ρυθμίσεις φαντάζουν ανεπαρκείς για να αναχαιτίσουν τη ραγδαία αύξηση των καταλυμάτων Airbnb, τα οποία συχνά λειτουργούν εκτός ελέγχου, αποστερώντας πόρους από τον νόμιμο ξενοδοχειακό κλάδο και επιδεινώνοντας την κατάσταση στέγασης για τους μόνιμους κατοίκους.
Αυτή η αδυναμία εφαρμογής αποτελεσματικών μέτρων δημιουργεί αίσθημα αδικίας και αβεβαιότητας, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση στις ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Η προσέγγιση αυτή θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την ίδια την ταυτότητα και την ελκυστικότητα προορισμών που βασίζονται στη φυσική τους ομορφιά και την πολιτιστική τους παράδοση. Η υπερβολική δόμηση και η πυκνότητα των τουριστικών υποδομών μπορούν να υποβαθμίσουν την ποιότητα της εμπειρίας για τον επισκέπτη, αλλά και να επιφέρουν ανεπανόρθωτες βλάβες στα οικοσυστήματα. Είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις, ώστε ο τουρισμός να αποτελεί μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και όχι παράγοντα καταστροφής. Η εξισορρόπηση μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος είναι μια λεπτή ισορροπία που απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό και αυστηρή τήρηση των κανόνων.
Το σημερινό πλαίσιο, όπως παρουσιάζεται, δείχνει να παραμελεί αυτή την ευαίσθητη ισορροπία, δίνοντας προτεραιότητα σε γρήγορα κέρδη έναντι της μακροπρόθεσμης ευημερίας των περιοχών και των κατοίκων τους. Η ανάγκη για αναθεώρηση και ενίσχυση των προστατευτικών μέτρων, ιδίως σε περιπτώσεις αμφισβητούμενης περιβαλλοντικής αξίας, είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ. Το μέλλον του ελληνικού τουρισμού, και κατ’ επέκταση η διαφύλαξη του φυσικού και πολιτιστικού μας πλούτου, κρίνεται από τις αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα. Η ευθύνη είναι μεγάλη, τόσο για τους αρμόδιους φορείς όσο και για την κοινωνία των πολιτών, να διεκδικήσει και να προασπίσει ένα μοντέλο ανάπτυξης που σέβεται το περιβάλλον, προστατεύει την πολιτιστική κληρονομιά και εξασφαλίζει ένα βιώσιμο μέλλον για όλους.
