Παρά το κλίμα αβεβαιότητας που επικράτησε στις αρχές της χρονιάς, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε νέο μέτωπο εμπορικής αντιπαράθεσης, η παγκόσμια οικονομία κατάφερε τελικά να αποφύγει τα πιο δυσοίωνα σενάρια.
Η διεθνής ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στο 3% και το 2025, η ανεργία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ενώ οι αγορές μετοχών κινήθηκαν ικανοποιητικά. Ο επίμονος «πονοκέφαλος» εξακολουθεί να είναι ο πληθωρισμός, ο οποίος στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%.
Πίσω όμως από αυτή την ενιαία εικόνα κρύβονται σημαντικές αποκλίσεις. Για πέμπτη χρονιά, ο Economist δημοσιεύει την κατάταξη «Οικονομία της Χρονιάς», καταγράφοντας τις επιδόσεις 36 ανεπτυγμένων οικονομιών σε πέντε βασικούς άξονες: πληθωρισμό, εύρος πληθωρισμού, ρυθμό ανάπτυξης, απασχόληση και πορεία των χρηματιστηρίων.
Η αναρρίχηση του ευρωπαϊκού Νότου
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, έτσι και το 2025 η μεγαλύτερη θετική έκπληξη προέρχεται από τον ευρωπαϊκό Νότο. Μετά την περσινή πρωτιά της Ισπανίας, τη φετινή διάκριση κατακτά η Πορτογαλία, συνδυάζοντας υψηλή ανάπτυξη, συγκρατημένο πληθωρισμό και ισχυρές χρηματιστηριακές αποδόσεις.
Δυναμική παρουσία στην κορυφή έχουν και άλλες χώρες που χτυπήθηκαν έντονα από την κρίση χρέους της περασμένης δεκαετίας — ανάμεσά τους η Ισπανία και η Ελλάδα, την οποία ο Economist είχε εντάξει στο top 5 για το 2024. Η συνολική εικόνα επιβεβαιώνει την ευρύτερη ανάκαμψη της Νότιας Ευρώπης: μετά τις ελληνικές πρωτιές το 2022 και το 2023 και την ισπανική το 2024, η περιοχή δείχνει σταθερή ανθεκτικότητα και αναπτυξιακό δυναμισμό.
Η Ελλάδα: μια σταθερά ανοδική δύναμη
Η Ελλάδα εξακολουθεί και το 2025 να βρίσκεται ψηλά στην αξιολόγηση, επιβεβαιώνοντας ότι η μεταμνημονιακή της πορεία έχει γερά θεμέλια. Αν και δεν βρίσκεται φέτος στην κορυφή, μοιράζεται την έκτη θέση με την Τσεχία και παραμένει μεταξύ των πιο αποτελεσματικών οικονομιών παγκοσμίως.
Η θέση αυτή στηρίζεται:
στον συγκρατημένο πληθωρισμό,
στη συνεχή ενίσχυση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας,
στη θετική πορεία του χρηματιστηρίου, που καταγράφει διψήφιες αποδόσεις χάρη στη δύναμη τραπεζικών και ενεργειακών μετοχών.
Η ελληνική περίπτωση, όπως και αυτή άλλων χωρών του Νότου, δείχνει ότι η έμφαση σε επενδύσεις, εξωστρέφεια και μεταρρυθμίσεις αποδίδει πλέον με σταθερό τρόπο.
Η κόπωση των οικονομιών του Βορρά
Στον αντίποδα, οι πιο αδύναμες επιδόσεις εντοπίζονται κυρίως στη βόρεια Ευρώπη. Εσθονία, Φινλανδία και Σλοβακία βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις της λίστας, ενώ Γερμανία και Βρετανία — παρά μια περιορισμένη βελτίωση — εξακολουθούν να υστερούν.
Η Γερμανία παραμένει αντιμέτωπη με τη βιομηχανική επιβράδυνση και το αυξημένο ενεργειακό κόστος που πυροδότησε η κρίση του 2022. Η Βρετανία, από την πλευρά της, παλεύει με stubborn πληθωρισμό γύρω στο 4%, πάνω από τον στόχο της Τράπεζας της Αγγλίας.
Αντίστοιχα, στις ΗΠΑ η εικόνα είναι μικτή: η αγορά εργασίας διατηρεί τη δυναμική της, αλλά ο αυξημένος πληθωρισμός ρίχνει τη συνολική βαθμολογία της αμερικανικής οικονομίας, η οποία καταλήγει χαμηλότερα από την Ιταλία.
Πληθωρισμός: μια άνιση μάχη
Ο δομικός πληθωρισμός αποτελεί τη βασική παράμετρο του δείκτη. Χώρες όπως η Τουρκία εξακολουθούν να ταλανίζονται από εξαιρετικά υψηλά επίπεδα λόγω μη συμβατικών πολιτικών, ενώ η Εσθονία παραμένει πληγωμένη από το ενεργειακό σοκ, με τιμές γύρω στο 7%.
Αντίθετα, αρκετές βόρειες οικονομίες αντιμετωπίζουν το αντίθετο πρόβλημα: πληθωρισμό πολύ χαμηλό ή και μηδενικό — Σουηδία, Φινλανδία και Ελβετία απειλούνται με αποπληθωριστικές πιέσεις που θυμίζουν προηγούμενες δεκαετίες.
Ανάπτυξη και απασχόληση: ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Η Πορτογαλία ξεχωρίζει στον τομέα της ανάπτυξης: η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα και η εισροή εύπορων ξένων κατοίκων έχουν ενισχύσει το ΑΕΠ και την απασχόληση. Η Τσεχία και η Κολομβία επίσης καταγράφουν αξιοσημείωτη άνοδο παραγωγής και θέσεων εργασίας.
Στον αντίποδα, η Νότια Κορέα εμφανίζει απώλειες στην απασχόληση, ενώ η Νορβηγία — ιδιαίτερα ευαίσθητη στις μεταβολές του διεθνούς εμπορίου και της ναυτιλίας — δέχεται τις επιπτώσεις της παγκόσμιας επιβράδυνσης.
Ένας κόσμος σε αναδιάταξη
Το 2025 αναδεικνύεται σε χρονιά κατά την οποία ο ευρωπαϊκός Νότος, με την Ελλάδα σε εξέχουσα θέση, αποδεικνύει τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητά του. Την ίδια στιγμή, οικονομίες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «ασφαλή σημεία αναφοράς» αντιμετωπίζουν πλέον είτε κάμψη είτε δομικές αδυναμίες.
Κανείς δεν γνωρίζει πώς θα κινηθούν οι αγορές στο μέλλον· ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι ο τίτλος της «Οικονομίας της Χρονιάς» συνήθως συνοδεύεται από θετικές επιδόσεις και την επόμενη χρονιά. Για τον ευρωπαϊκό Νότο, το 2025 ίσως αποτελεί ακόμη έναν σταθμό σε μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής αναγέννησης.
