Μια σημαντική διεθνή διάκριση για την ελληνική οφθαλμολογία κατέκτησε η δρ Μαρία Ζώζολου, MD, PhD, FEBO, καθώς αναδείχθηκε νικήτρια στον διαγωνισμό «Innovators Den: EyeCare Pioneers», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ESCRS iNovation® Day 2026 στο Λονδίνο.
Η διάκριση ήρθε στο 44ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καταρράκτη και Διαθλαστικής Χειρουργικής (ESCRS), μία από τις σημαντικότερες διεθνείς επιστημονικές διοργανώσεις στον χώρο της χειρουργικής του καταρράκτη και της διαθλαστικής χειρουργικής. Η φετινή ESCRS iNovation Day πραγματοποιήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου στο Excel London και συγκέντρωσε για ακόμη μία χρονιά επιστήμονες, κλινικούς γιατρούς, ερευνητές, εκπροσώπους της βιομηχανίας και επενδυτές με επίκεντρο τις νέες τεχνολογίες στην οφθαλμολογία.
Η ελληνική πρόταση που ξεχώρισε
Η δρ Ζώζολου συμμετείχε ανάμεσα σε τέσσερις φιναλίστ από διαφορετικές χώρες, παρουσιάζοντας ενώπιον διεθνούς κριτικής επιτροπής μια ερευνητική προσέγγιση για την ανάπτυξη προσαρμοστικών ενδοφακών, με στόχο την αποκατάσταση της δυνατότητας εστίασης του ματιού σε διαφορετικές αποστάσεις. Η επίσημη σελίδα της ESCRS iNovation Day επιβεβαιώνει τη συμμετοχή της ως φιναλίστ και την παρουσίασή της στον διαγωνισμό.
Η ιδέα της βασίζεται σε μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που ακολουθούν πολλές προσπάθειες ανάπτυξης νέων ενδοφακών. Αντί να αντιμετωπίζονται οι δύο τεχνητοί φακοί ως δύο ανεξάρτητα συστήματα, η πρόταση της Ελληνίδας οφθαλμιάτρου τους αντιμετωπίζει ως ένα ενιαίο, συνεργαζόμενο σύστημα.
Η έμπνευση έρχεται από τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα μάτια. Όταν ένας άνθρωπος κοιτάζει ένα αντικείμενο που βρίσκεται κοντά, τα δύο μάτια συγκλίνουν, δηλαδή κινούνται προς τα μέσα. Η μεταβολή της σχετικής θέσης των δύο ματιών μπορεί, σύμφωνα με την ερευνητική πρόταση, να αξιοποιηθεί ως «σήμα» που θα ενεργοποιεί την αλλαγή της οπτικής ισχύος των ενδοφακών και θα επιτρέπει τη δυναμική προσαρμογή της εστίασης.
Από τον φυσικό φακό σε έναν «έξυπνο» ενδοφακό
Ο φυσικός φακός του ανθρώπινου ματιού έχει τη δυνατότητα να αλλάζει το σχήμα του και να προσαρμόζει την εστίαση, επιτρέποντας την καθαρή όραση τόσο σε μακρινά όσο και σε κοντινά αντικείμενα. Με την ηλικία, όμως, η ικανότητα αυτή μειώνεται, οδηγώντας στην πρεσβυωπία.
Η συγκεκριμένη λειτουργία αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις μεγάλες προκλήσεις για την οφθαλμολογία, ιδιαίτερα στην περίπτωση ασθενών που υποβάλλονται σε επέμβαση καταρράκτη και ο φυσικός φακός αντικαθίσταται από τεχνητό ενδοφακό.
Η πρόταση της δρ Ζώζολου επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διόφθαλμη συνεργασία και το αντανακλαστικό της σύγκλισης για να δημιουργήσει ένα σύστημα που θα μπορεί να μεταβάλλει δυναμικά την εστίασή του.
Η σχετική διεθνής αίτηση ευρεσιτεχνίας περιγράφει ένα σύστημα δύο προσαρμοστικών ενδοφακών, οι οποίοι εμφυτεύονται και στα δύο μάτια και περιλαμβάνουν τεχνολογία με μικροτσίπ και μαγνητικά νανοσωματίδια. Η αλλαγή της απόστασης μεταξύ των δύο ενδοφακών κατά τη σύγκλιση και την απόκλιση των ματιών δημιουργεί μεταβολές στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενεργοποίηση μηχανισμού μεταβολής της διαθλαστικής ισχύος του φακού.
Πρόκειται για τεχνολογία που βρίσκεται ακόμη σε ερευνητικό και πρώιμο στάδιο ανάπτυξης. Δεν αποτελεί σήμερα διαθέσιμη θεραπεία ή εγκεκριμένη κλινική εφαρμογή. Τα επόμενα βήματα αφορούν την κατασκευή πρωτοτύπου και την πειραματική αξιολόγηση της τεχνικής, ενώ θα απαιτηθούν σημαντικές μελέτες πριν από οποιαδήποτε πιθανή εφαρμογή σε ανθρώπους.
Μια ιδέα που έχει ήδη κατοχυρωθεί ερευνητικά
Η καινοτόμος προσέγγιση δεν αποτελεί απλώς μια ιδέα που παρουσιάστηκε στον διαγωνισμό. Η δρ Ζώζολου εμφανίζεται ως εφευρέτης σε διεθνή αίτηση ευρεσιτεχνίας με αντικείμενο «array of artificial adaptive intraocular lenses», δηλαδή συστοιχία τεχνητών προσαρμοστικών ενδοφακών που λειτουργούν με βάση τη διόφθαλμη αλληλεπίδραση και το αντανακλαστικό της προσαρμοστικής σύγκλισης των ματιών. Η αίτηση PCT/GR2024/000019 δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 και εμφανίζεται ως εκκρεμής.
Η ίδια η Athens Vision αναφέρει ως βασικό ερευνητικό ενδιαφέρον της δρ Ζώζολου την ανάπτυξη και κατοχύρωση καινοτόμων προσαρμοστικών ενδοφακών για τη διόρθωση της πρεσβυωπίας, καθώς και την αξιοποίηση της συνεργασίας των δύο ματιών και του αντανακλαστικού σύγκλισης για την αποκατάσταση της εστίασης.
Η πορεία της δρ Ζώζολου
Η Μαρία Ζώζολου είναι χειρουργός οφθαλμίατρος με ειδίκευση, μεταξύ άλλων, στη χειρουργική καταρράκτη και στη διαθλαστική χειρουργική. Είναι απόφοιτη της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος PhD και Fellow του European Board of Ophthalmology (FEBO). Από το 2015 αποτελεί μέλος της ιατρικής ομάδας του Athens Vision.
Η νέα διεθνής διάκριση έρχεται να προστεθεί σε μια πορεία που συνδυάζει την καθημερινή κλινική πράξη με την έρευνα και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών στην οφθαλμολογία.
Η πρώτη θέση στον Innovators Den: EyeCare Pioneers έχει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή η πρόταση αξιολογήθηκε σε ένα διεθνές περιβάλλον και απέναντι σε άλλες καινοτόμες ιδέες στον χώρο της οφθαλμικής φροντίδας. Η ίδια η ESCRS περιγράφει τον διαγωνισμό ως ζωντανές παρουσιάσεις από γιατρούς-επιχειρηματίες, με ερωτήσεις από την κριτική επιτροπή και ανακοίνωση του νικητή.
Για την ελληνική οφθαλμολογία, η διάκριση της δρ Μαρίας Ζώζολου αποτελεί μια σημαντική διεθνή αναγνώριση. Ακόμη σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η ιδέα της επιχειρεί να προσεγγίσει ένα πρόβλημα που παραμένει δύσκολο: πώς ένας τεχνητός φακός θα μπορούσε κάποτε να πλησιάσει περισσότερο τη δυναμική λειτουργία του φυσικού φακού του ανθρώπινου ματιού.
Σημείωση: Το άρθρο αποτυπώνει την τεχνολογία στο σημερινό ερευνητικό της στάδιο και δεν παρουσιάζει τους συγκεκριμένους ενδοφακούς ως διαθέσιμη ή εγκεκριμένη θεραπεία.
Επίσημη σελίδα ESCRS iNovation – Innovators Den Βιογραφικό της δρ Μαρίας Ζώζολου στο Athens Vision
