Το πρόγραμμα των «Ημερών Ξερολιθιάς στο Αιγαίο» δεν περιορίζεται μόνο σε θεωρητικές παρουσιάσεις, αλλά επεκτείνεται στη βιωματική εμπειρία, καλώντας τους συμμετέχοντες να γίνουν μέρος της δημιουργικής διαδικασίας. Η Νάξος, με την πλούσια αγροτική της κληρονομιά και τα αμέτρητα πετρόχτιστα αναθήματα, αποτελεί ιδανικό σκηνικό για την ανάδειξη της σημασίας της ξερολιθιάς. Εκδηλώσεις όπως η κατασκευή παραδοσιακών κτισμάτων, η αναπαλαίωση υφιστάμενων μνημείων και η διάδοση γνώσεων για τη σημασία της ξερολιθιάς στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, θα συνθέσουν ένα πολυδιάστατο μωσαϊκό δραστηριοτήτων. Οι διοργανωτές επιδιώκουν να φέρουν το ευρύ κοινό, από παιδιά μέχρι ενήλικες, σε επαφή με αυτή την ξεχασμένη τέχνη, εξηγώντας πώς η λιθοδομή χωρίς συνδετικό υλικό συμβάλλει στην οικολογική ισορροπία και στην διατήρηση του πολιτιστικού χαρακτήρα των νησιών. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που ενισχύει την τοπική οικονομία μέσω του τουρισμού, ενώ ταυτόχρονα καλλιεργεί την αίσθηση της ευθύνης για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, προβάλλοντας την αειφόρο ανάπτυξη και την περιβαλλοντική συνείδηση.
Η συμμετοχή στη Νάξο, όπως και στα υπόλοιπα 13 νησιά, αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ενεργή, αφού οι εκδηλώσεις είναι σχεδιασμένες να προσελκύσουν ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων – από επαγγελματίες του χώρου της δόμησης και της αρχιτεκτονικής, μέχρι απλούς πολίτες που αγαπούν τη φύση και την ιστορία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει όχι μόνο πρακτικές εφαρμογές, αλλά και αφηγήσεις, συζητήσεις και εκπαιδευτικά παιχνίδια. Οι πεζοπορίες θα δώσουν την ευκαιρία να εξερευνηθούν κρυμμένα μυστικά της ξερολιθιάς, αναδεικνύοντας την επιδεξιότητα και την εφευρετικότητα των προγόνων μας. Η Νάξος, με την ποικιλομορφία του εδάφους και την παρουσία αρχαίων και νεότερων ξερολιθικών κατασκευών, προσφέρει ένα ιδανικό φυσικό μουσείο για να κατανοήσει κανείς την τρισχιλιετή ιστορία αυτής της τέχνης. Συγκεκριμένα, ετοιμάζονται εργαστήρια κατασκευής πεζούλων, ζεμενζέδων (αγροτικών αποθηκών) και ξερολιθικών μαντριών, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία στα συνεργατικά μοντέλα εργασίας και την κοινοτική δράση.
Η έναρξη των εκδηλώσεων στις 20 Μαρτίου σηματοδοτεί την έναρξη μιας παναιγαιγιώτικης προσπάθειας για την αναβίωση και την προώθηση της ξερολιθιάς, η οποία πλέον έχει αναγνωριστεί παγκοσμίως ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας από την UNESCO. Αυτό το γεγονός προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στις επερχόμενες δράσεις, καθώς ενισχύει τη διεθνή αναγνώριση της αξίας της. Η Νάξος, ως ένα από τα λαμπρότερα παραδείγματα νησιωτικής αρχιτεκτονικής, έρχεται να πλαισιώσει αυτές τις προσπάθειες με εντυπωσιακές περιπτώσεις εφαρμογής, από τα περίφημα «σκάμματα» (αγροτικά πετρόχτιστα σπίτια) μέχρι τα αμέτρητα ξερολιθικά χωράφια που κοσμούν την ενδοχώρα. Το τριήμερο αυτό στοχεύει στην δημιουργία ενός δικτύου γνώσης και δράσης, το οποίο θα διασφαλίσει τη μεταλαμπάδευση της τέχνης της ξερολιθιάς στις νεότερες γενιές, εξασφαλίζοντας την διατήρησή της ως ζωντανή παράδοση.
Η εκπαίδευση στις τεχνικές κατασκευής αποτελεί το κλειδί για την επίτευξη αυτού του στόχου, καθώς ενδυναμώνει τους νέους να αποτελέσουν τους αυριανούς θεματοφύλακες της κληρονομιάς.
