«Σήμερα το παιδί δεν έχει ένα σταθερό σύστημα αξιών. Έχουνε πέσει οι αξίες, η μόρφωση. Δεν είναι το παιδί μου να μάθει δύο γλώσσες. Προηγουμένως λέγατε ξέρεις γαλλικά, δεν ξέρεις αγγλικά. Αυτή είναι η μία σελίδα. Η άλλη σελίδα είναι η ποιοτική μόρφωση, η κοινωνική παιδεία».
Η ολοένα αυξανόμενη βία ανηλίκων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας και, σύμφωνα με τον γνωστό ψυχίατρο Θάνο Ασκητή, οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται βαθιά μέσα στο μοντέλο της σύγχρονης οικογένειας και στον τρόπο που έχει μεταβληθεί η κοινωνία τα τελευταία χρόνια. Σε τηλεοπτική του τοποθέτηση, ο ίδιος περιέγραψε με έντονο προβληματισμό μια κοινωνία που, όπως ανέφερε, «απαντά σε όλα με βία», εκφράζοντας την ανησυχία του για την απώλεια της ενσυναίσθησης και των βασικών αξιών που κάποτε λειτουργούσαν ως πυλώνες συνοχής.
“Η συμπεριφορά της κοινωνίας μετράει. Είμαστε μια κοινωνία που έχει δύο χαρακτηριστικά. Έχει αυξηθεί πάρα πολύ βία. Εξαιρετικά πολύ βία. Εγώ ανησυχώ 40 χρόνια στην ιατρική αισθάνομαι ότι ζούμε μια κοινωνία που η βία απαντάει σε όλα. Έχουμε χάσει την ενσυναίσθηση. Ο άνθρωπος όταν γεννιέται αναπτύσσει μία διαχείριση των νοημάτων και των μηνυμάτων που εισπράττει. Καλλιεργεί και εκπέμπει. Αυτό το κομμάτι πέφτει πάρα πολύ. Έχει πέσει το πεδίο της κοινωνικής αναγνώρισης”
Ο ψυχίατρος στάθηκε ιδιαίτερα στην αλλαγή της σχέσης γονέα και παιδιού μέσα στο σύγχρονο ελληνικό σπίτι. Όπως εξήγησε, πολλοί γονείς σήμερα μεγαλώνουν τα παιδιά τους μέσα σε ένα κλίμα υπερπροστασίας και διαρκούς ανασφάλειας για το μέλλον. Θεωρούν ότι η βασική τους αποστολή είναι να εξασφαλίσουν οικονομικά το παιδί τους, αφήνοντάς του περιουσία και υλικά αγαθά, όμως στην πορεία χάνεται κάτι πολύ σημαντικότερο: η συναισθηματική σύνδεση. Σύμφωνα με τον ίδιο, το παιδί αποσυνδέεται από την ουσία της ζωής, δεν μαθαίνει να αγαπά και δεν καλλιεργεί την ικανότητα να σχετίζεται ουσιαστικά με τους άλλους ανθρώπους.
Ο Θάνος Ασκητής μίλησε ακόμη για την απώλεια των «κωδίκων» που υπήρχαν παλαιότερα μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία. Η επικοινωνία, η κοινωνική πειθαρχία και τα σαφή όρια, όπως είπε, έχουν σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί. Ειδικά η έννοια της πειθαρχίας, η οποία συχνά παρερμηνεύεται, θεωρεί ότι ξεκινά πρώτα από τον ίδιο τον γονέα και από το παράδειγμα που δίνει μέσα στο σπίτι. Σήμερα όμως, όπως υποστήριξε, σε πολλές περιπτώσεις το παιδί κυριαρχεί στο οικογενειακό σύστημα, μεγαλώνοντας με την αίσθηση ότι τα γνωρίζει όλα, ότι έχει πάντα δίκιο και ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά όρια στη συμπεριφορά του. Οι γονείς, φοβισμένοι ή εξαντλημένοι, συχνά υποχωρούν, με αποτέλεσμα να μην δημιουργούνται σταθεροί θεσμοί και πλαίσιο αξιών.
“Ο γονέας πιστεύει το παιδί του ότι είναι ανίκανο και πρέπει αυτός να φροντίσει να κάνει περιουσία για να αφήσει το παιδί του ζωή αύριο. Και έτσι το παιδί αποσυνδέεται. Δεν μαθαίνει να αγαπάει. Έχουν χαθεί κωδικές που υπήρχαν παλιά. Έχει φύγει ο κώδικας της επικοινωνίας και της κοινωνικής πειθαρχίας. Μια λέξη, ξέρετε, που έχει παρεξηγηθεί και εύκολα κατηγορείται. Είναι η λέξη πειθαρχία. Η πειθαρχία ξεκινάει από μένα, από το σπίτι μου. Όταν ζούμε μια εποχή που τελικά το παιδί κυριαρχεί του γονεϊκού δικτύου και το παιδί αναπτύσσει μια δυναμική έξαρσης, ότι όλα τα ξέρει, σε όλα έχει δίκιο, παντού είναι μπροστά και οι γονείς υποχωρούν. Πολλές φορές δεν αναπτύσσονται θεσμοί”.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο θέμα της παιδείας, τονίζοντας ότι η μόρφωση δεν περιορίζεται στις ξένες γλώσσες ή στα πτυχία. Όπως ανέφερε, το πραγματικό πρόβλημα είναι η απουσία κοινωνικής παιδείας και ουσιαστικής καλλιέργειας. Τα παιδιά σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μεγαλώνουν μέσα σε σταθερές κοινωνικές νόρμες και δεν μαθαίνουν τις αξίες της ζωής, τον σεβασμό, την υπευθυνότητα και την κατανόηση του άλλου ανθρώπου.
Παράλληλα, περιέγραψε μια εικόνα γονέων που βιώνουν οι ίδιοι έντονη ψυχολογική πίεση. Όπως είπε, πολλοί γονείς είναι καταθλιπτικοί, φοβικοί ή επιθετικοί, μεταφέροντας καθημερινά στα παιδιά τους θυμό, συγκρούσεις και απαξιωτική συμπεριφορά. Μέσα σε ένα τέτοιο οικογενειακό περιβάλλον, όπου κυριαρχεί η ένταση και η αποσύνδεση, το παιδί μεγαλώνει χωρίς συναισθηματική ασφάλεια και χωρίς υγιή πρότυπα διαχείρισης των συγκρούσεων. Έτσι, η βία αρχίζει σταδιακά να γίνεται ένας φυσιολογικός τρόπος έκφρασης και αντίδρασης.
“Σήμερα το παιδί δεν έχει ένα σταθερό σύστημα αξιών. Έχουνε πέσει οι αξίες, η μόρφωση. Δεν είναι το παιδί μου να μάθει δύο γλώσσες. Προηγουμένως λέγατε ξέρεις γαλλικά, δεν ξέρεις αγγλικά. Αυτή είναι η μία σελίδα. Η άλλη σελίδα είναι η ποιοτική μόρφωση, η κοινωνική παιδεία. Σήμερα το παιδί δεν μεγαλώνει σε κοινωνικές νόρμες. Δεν γνωρίζει τις αξίες της ζωής του. Σήμερα οι γονείς οι ίδιοι είναι καταθλιπτικοί, είναι φοβικοί, είναι επιθετικοί. πολλές φορές τσακώνεται με το παιδί του και το μειώνει, το απαξιώνει. Αυτό το παιδί λοιπόν μεγαλώνει σε ένα σπίτι που ήδη υπάρχει θυμός, υπάρχει σημαντική αποσύνδεση. Οι γονείς είναι θυμωμένοι, είναι αρνητικοί, έχουνε μεταξύ τους συγκρουσιακή εικόνα”.
Για τον Θάνο Ασκητή, η λύση δεν βρίσκεται στην περαιτέρω υλική εξασφάλιση των παιδιών, αλλά στην επανασύνδεσή τους με το συναίσθημα και τις ανθρώπινες αξίες. Όπως υπογράμμισε, η κοινωνία και η οικογένεια οφείλουν να μάθουν ξανά στο παιδί ότι είναι ικανό να δημιουργήσει τη δική του ζωή, να αγαπά, να συνεργάζεται και να κατανοεί τον συνάνθρωπό του. Γιατί, όπως άφησε να εννοηθεί, η αντιμετώπιση της βίας δεν ξεκινά από την καταστολή, αλλά από το ίδιο το σπίτι και τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουμε τις επόμενες γενιές.
