Ο σεβασμός μέσα σε μια σχολική αίθουσα δεν είναι μια κατάσταση δεδομένη, ούτε μια απλή απουσία φαινομένων βίας ή ανάρμοστης συμπεριφοράς. Πρόκειται για μια σύνθετη αρετή, η οποία καλλιεργείται και εκφράζεται μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση, την αμοιβαία αναγνώριση της αξίας του άλλου και την αποδοχή των διαφορών. Όταν αυτός ο λεπτός ιστός της σχολικής συμβίωσης διαταράσσεται, εγείρονται εύλογα ερωτήματα: Πού εντοπίζονται οι ρίζες αυτής της απώλειας; Ποιος φέρει, τελικά, το βαρύ φορτίο της ευθύνης, όταν οι συζητήσεις γύρω από τη σωστή συμπεριφορά μοιάζουν να έχουν εκπέσει σε δεύτερη μοίρα; Η απάντηση, συχνά, δεν βρίσκεται αποκλειστικά στους διαδρόμους του σχολείου, αλλά ξεκινά από τα θεμέλια του ίδιου του σπιτιού. Η οικογένεια αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο «σχολείο» για κάθε παιδί.
Εκεί, μαθαίνει να αλληλεπιδρά, να εκφράζει τα συναισθήματά του, να θέτει όρια και, κυρίως, να αντιλαμβάνεται την έννοια του σεβασμού. Όταν οι γονείς επιδεικνύουν αμοιβαίο σεβασμό στις μεταξύ τους σχέσεις, όταν επικοινωνούν με κατανόηση και συμπόνια, όταν προβάλλουν την αξία της ανεκτικότητας και της αποδοχής, τότε θέτουν τις βάσεις για να αναπτύξει και το παιδί τους αυτές τις δεξιότητες. Η καθημερινή τους συμπεριφορά, οι αξίες που μεταδίδουν με τον λόγο και, κυρίως, με το παράδειγδειγμά τους, διαμορφώνουν τον εσωτερικό κόσμο του παιδιού και τον τρόπο που θα προσεγγίσει τον κόσμο γύρω του, συμπεριλαμβανομένης της σχολικής κοινότητας. Αντιθέτως, όταν στο οικογενειακό περιβάλλον κυριαρχεί η ασέβεια, οι φωνές, η απαξίωση των άλλων ή η απουσία επικοινωνίας, τότε τα μηνύματα που λαμβάνει το παιδί είναι αρνητικά.
Το παιδί που δεν έχει βιώσει την αίσθηση του σεβασμού στο σπίτι, δυσκολεύεται να τον προσφέρει στους άλλους. Δεν έχει μάθει να ακούει, να κατανοεί τις ανάγκες των συμμαθητών του, να αποδέχεται τη διαφορετικότητα ή να διαχειρίζεται την απογοήτευση με εποικοδομητικό τρόπο. Έτσι, η απουσία σεβασμού στην τάξη μπορεί να είναι η αντανάκλαση μιας βαθύτερης δυσλειτουργίας, μιας έλλειψης θετικών προτύπων και αξιών, που δεν καλλιεργήθηκαν στην αρχική εστία. Είναι, λοιπόν, αδήριτη η ανάγκη να αναγνωριστεί ο κρίσιμος ρόλος των γονέων στην καλλιέργεια του σχολικού σεβασμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σχολική κοινότητα απαλλάσσεται από τις δικές της ευθύνες. Οι εκπαιδευτικοί, με τη δική τους στάση και μεθοδολογία, μπορούν να ενισχύσουν τις θετικές συμπεριφορές, να διαμεσολαβήσουν σε συγκρούσεις και να δημιουργήσουν ένα ασφαλές περιβάλλον μάθησης.
Ωστόσο, η κινητήριος δύναμη, η πρώτη προγραμματιστική δήλωση για τον σεβασμό, γίνεται στο σπίτι. Η επένδυση στην ενίσχυση των οικογενειακών δεσμών και στην επικοινωνία των θετικών αξιών είναι η πιο στέρεη βάση για τη δημιουργία μαθητών που σέβονται τον εαυτό τους, τους συνανθρώπους τους και τους χώρους όπου διαμορφώνονται ως προσωπικότητες.
