Ο Κανονισμός Επιστροφών αποτελεί έναν κεντρικό πυλώνα της προσπάθειας για τη δημιουργία μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής ευρωπαϊκής πολιτικής μετανάστευσης και ασύλου. Σύμφωνα με τις πρόσφατες δηλώσεις του αρμόδιου υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Νότη Μηταράκη, η διαδικασία προώθησης του συγκεκριμένου κανονισμού βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Η πλήρης εφαρμογή του αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαχειρίζεται με δικαιοσύνη και αποτελεσματικότητα τις ροές παράτυπων μεταναστών, διασφαλίζοντας παράλληλα την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διεθνούς νομοθεσίας. Η κυβέρνηση βλέπει στον Κανονισμό ένα κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η αυξανόμενη πίεση στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την περαιτέρω ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της μετανάστευσης, ο υπουργός αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη διεργασίες για τη δημιουργία δομών υποδοχής και επανεξέτασης αιτημάτων σε τρίτες χώρες, οι οποίες δεν ανήκουν στον γεωγραφικό χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η προσέγγιση αυτή, εάν υλοποιηθεί, στοχεύει στην προληπτική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, πριν καν αυτές φτάσουν στα ευρωπαϊκά σύνορα, μειώνοντας τις ευκαιρίες για επικίνδυνα ταξίδια και αποτρέποντας την εκμετάλλευση από διακινητές. Πρόκειται για μια φιλόδοξη πρωτοβουλία που απαιτεί στενή συνεργασία με τρίτες χώρες, βασισμένη σε αμοιβαίο όφελος και αλληλοσεβασμό, με στόχο την εξασφάλιση της ασφάλειας και της σταθερότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, με τον υπουργό να εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για την στάση της Αριστεράς και του ΠΑΣΟΚ. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, τα δύο αυτά κόμματα δεν στήριξαν τον Κανονισμό Επιστροφών, επιλογή που κρίνεται πολιτικά προβληματική, ιδιαίτερα δε δεδομένης της έλλειψης στήριξης τους και στον προηγούμενο Κανονισμό των Ασφαλών Τρίτων Χωρών. Η κυβέρνηση εκτιμά πως η μη ενεργός συμμετοχή στην επεξεργασία και ψήφιση τέτοιων κρίσιμων νομοθετημάτων υπονομεύει τις συνολικές ευρωπαϊκές προσπάθειες για μια ολιστική και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική, αφήνοντας την Ελλάδα εκτεθειμένη στην ανεξέλεγκτη είσοδο μεταναστών και αιτούντων άσυλο.
Η θέση του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου είναι σαφής: η αντιμετώπιση της μεταναστευτικής πρόκλησης απαιτεί ευρύτερη πολιτική συναίνεση και θεσμικό ευρωπαϊκό πλαίσιο. Η απόρριψη ή η μη στήριξη κομβικών νομοθετικών πρωτοβουλιών, όπως ο Κανονισμός Επιστροφών και ο Κανονισμός των Ασφαλών Τρίτων Χωρών, δημιουργεί εμπόδια στην υλοποίηση μίας ολοκληρωμένης στρατηγικής. Ο υπουργός τόνισε ότι η επιτυχία των πολιτικών αυτών εξαρτάται από την συστράτευση όλων των πολιτικών δυνάμεων, ανεξαρτήτως κομματικών διαχωρισμών, προς όφελος της εθνικής ασφάλειας και της ευρωπαϊκής σταθερότητας. Η αναγκαιότητα κοινού ευρωπαϊκού βηματισμού στην διαχείριση της μετανάστευσης είναι επιτακτική, και η εσωτερική διαφωνία αποτελεί αδυναμία. Συνοψίζοντας, η προώθηση του Κανονισμού Επιστροφών και η διερεύνηση της δημιουργίας κέντρων σε τρίτες χώρες σηματοδοτούν μία νέα φάση στην προσπάθεια της Ευρώπης να ανταποκριθεί στις σύνθετες πραγματικότητες της παγκόσμιας μετανάστευσης.
Η κυβέρνηση επενδύει σε λύσεις που ενισχύουν τον έλεγχο των συνόρων, την ομαλή ροή των διαδικασιών και την προστασία όσων δικαιούνται προστασίας, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει την παράτυπη μετανάστευση. Η στήριξη από όλα τα πολιτικά κόμματα θεωρείται απαραίτητη για την επιτυχία αυτών των κρίσιμων ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών.
