Στις 2 Μαΐου του 1941, η Ελλάδα βυθίστηκε στη θλίψη για την απώλεια μιας από τις σπουδαιότερες μορφές της λογοτεχνίας της, της Πηνελόπης Δέλτα. Η είδηση του θανάτου της, που προέρχεται από την αυτοκτονία, έμελλε να στοιχειώνει για πάντα τη συλλογική μνήμη, καθώς συνδέθηκε άρρηκτα με την πρώτη, σκοτεινή σελίδα της γερμανικής Κατοχής στην Αθήνα. Πέντε μόνο ημέρες είχαν περάσει από την Κυριακή της 27ης Απριλίου, τη μέρα δηλαδή που τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην πρωτεύουσα, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας ανείπωτης δοκιμασίας για τον ελληνικό λαό. Η Πηνελόπη Δέλτα, ήδη βεβαρημένη από σοβαρά σωματικά προβλήματα υγείας και ψυχική εξάντληση, αλλά και ταλαιπωρημένη από έναν έρωτα που δεν καρποφόρησε ποτέ, έλαβε την οριστική απόφαση να τερματίσει τη ζωή της στο οικείο περιβάλλον του σπιτιού της, βυθίζοντας στο πένθος όσους την αγάπησαν και τη θαύμασαν.
Ο τραγικός θάνατος της Πηνελόπης Δέλτα δεν υπήρξε απλώς μια προσωπική τραγωδία, αλλά αντανακλά κατά μία έννοια την ατμόσφαιρα της εποχής, την απόγνωση και την αίσθηση παραίτησης που μπορεί να κατέλαβε κάποιους μπροστά στην ανελέητη δύναμη των γεγονότων. Η συγγραφέας, γνωστή για την οξυδέρκεια, την ευαισθησία και την αταλάντευτη αγάπη της για την Ελλάδα, βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα δυσβάσταχτο ψυχικό φορτίο. Η εισβολή του ξένου στρατού, η αίσθηση απώλειας της ελευθερίας και οι προσωπικοί της αγώνες συσσωρεύτηκαν, οδηγώντας την σε αυτήν την απελπισμένη πράξη. Η ίδια, άλλωστε, όπως μαρτυρούν οι λίγες, αλλά συγκλονιστικές, εναπομείνασες φράσεις της, δεν ζητούσε ούτε τελετές ούτε δημόσιες εκδηλώσεις πένθους. Η επιθυμία της ήταν ξεκάθαρη και αδιαπραγμάτευτη: να βεβαιωθούν όλοι ότι είχε φύγει από τη ζωή, θέλοντας πιθανότατα να διαφυλάξει την αξιοπρέπειά της και να αποφύγει την εκμετάλλευση ή την παρερμηνεία της πράξης της.
Η απώλεια της Πηνελόπης Δέλτα στο κατώφλι της Κατοχής λειτούργησε ως ένα ζοφερό προμήνυμα για τις δυσκολίες που έμελλε να αντιμετωπίσει η χώρα. Μια πνευματική προσωπικότητα τόσο έντονη και αγαπητή, έσβησε την ώρα που η Ελλάδα χρειαζόταν περισσότερο από ποτέ τους φωτεινούς της ανθρώπους, εκείνους που μπορούσαν να εμπνεύσουν, να καθοδηγήσουν και να δώσουν ελπίδα. Ο θάνατός της, λοιπόν, δεν έμεινε ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά καθιερώθηκε ως ένα από τα εμβληματικά σημεία αναφοράς της Κατοχής, μια σκιερή κηλίδα στο χρονικό της περιόδου, που υπογραμμίζει τις ανεξίτηλες πληγές που προκάλεσε ο πόλεμος και η τυραννία. Η απουσία της από τα ελληνικά γράμματα και την πνευματική ζωή της χώρας ήταν αισθητή, αφήνοντας ένα κενό που δύσκολα μπορούσε να καλυφθεί. Η ζωή και το έργο της Πηνελόπης Δέλτα αντιπροσωπεύουν μια ολόκληρη εποχή, γεμάτη πάθη, αγώνες και εθνικές αναταραχές.
Η ίδια, με την πένα της, είχε αφήσει το στίγμα της στην ελληνική λογοτεχνία, προσεγγίζοντας με ευαισθησία και βαθύτητα ζητήματα που αφορούσαν την ελληνική κοινωνία, την ιστορία και την ψυχοσύνθεση του Έλληνα. Η προσφορά της, τόσο ως συγγραφέας όσο και ως πνευματικός άνθρωπος, υπήρξε ουσιαστική, αφήνοντας πίσω της ένα πλούσιο κληροδότημα. Ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να τερματίσει τη ζωή της, στην καρδιά της αναταραχής και της αβεβαιότητας, έδωσε άλλη μία διάσταση στον βίο και στον θάνατό της, καθιστώντας την ένα πρόσωπο βαθιά τραγικό, αλλά και πασιφιστικό, που άφησε την τελευταία του πνοή στο δυσβάσταχτο βάρος της Ιστορίας και των προσωπικών του δυσκολιών. Η κληρονομιά της, ωστόσο, παραμένει ζωντανή, υπενθυμίζοντάς μας τη δύναμη του λόγου και την αναγκαιότητα να μνημονεύουμε τις σπουδαίες προσωπικότητες που διαμόρφωσαν την ταυτότητά μας.
