Μόλις προχθές, η χώρα μας τίμησε τη μνήμη της σκοτεινής επταετίας, σβήνοντας τα κεράκια σε μια μαύρη επέτειο. Μια αφορμή, ίσως, για να αναλογιστούμε και να μετρήσουμε τα χρόνια που πέρασαν από την έναρξη της Μεταπολίτευσης. Φτάσαμε αισίως τα 52. Πενήντα δύο χρόνια δημοκρατίας, πενήντα δύο χρόνια από την αποκατάσταση του κοινοβουλευτισμού και την επιστροφή στην ελευθερία, μετά από μια μακρά περίοδο στέρησης και καταπάτησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Αυτά τα χρόνια, αν και σημαντικά, μοιάζουν πλέον με ένα μακρινό παρελθόν, μια ολόκληρη ζωή για πολλές γενιές, και ταυτόχρονα μια στιγμή για την ιστορία. Μια χρονική περίοδος που δεν τη λες και μικρή, καθώς σηματοδοτεί δεκαετίες ζωής, σκέψης, αγώνων και μετασχηματισμών για την ελληνική κοινωνία. Ωστόσο, υπάρχει μια τάση, ίσως αναπόφευκτη, να προσκολλάται η αντίληψή μας για τη Μεταπολίτευση στο νεανικό της ξεκίνημα.
Την θυμόμαστε σαν κάτι αεράτο, ανίκητο, αγέρωχο. Μια περίοδο γεμάτη ορμή, πάθος και αισιοδοξία. Θυμόμαστε τους αγώνες της, τις μεγάλες διαδηλώσεις, την πίστη στην αλλαγή, τη λαχτάρα για ένα καλύτερο αύριο. Αυτή η εικόνα, αν και γεμάτη ιδανικά και με σίγουρα θετικά χαρακτηριστικά, μπορεί να μας αποπροσανατολίζει από τη σημερινή πραγματικότητα. Η νεότητα, με την αθωότητα και τον αυθορμητισμό της, ανήκει στο παρελθόν, όπως και τα ιδανικά της πρώτης εκείνης περιόδου, που ίσως χρειάζονται επανεκτίμηση και αναπροσαρμογή, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες πραγματικότητες. Η διατήρηση αυτής της αρχικής, ρομαντικής εικόνας, μπορεί να εμποδίζει την κριτική αξιολόγηση της πορείας της και την αναγνώριση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα. Τα 52 χρόνια δεν είναι λίγα. Είναι ένα διάστημα που επιτρέπει την εμβάθυνση, την κριτική σκέψη, την αυτοκριτική.
Η αρχική ορμή και το ακατάλυτο πνεύμα των πρώτων χρόνων, μοιραία, έχουν αμβλυνθεί από τις αντιξοότητες, τις κρίσεις, τις αλλαγές στις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες. Είναι η ώρα, λοιπόν, να δούμε τη Μεταπολίτευση όπως είναι σήμερα: όχι ως μια αιώνια, αψεγάδιαστη νεότητα, αλλά ως μια ώριμη, πλέον, περίοδο της ιστορίας μας, με τις επιτυχίες, τις αποτυχίες, τα κέρδη και τις ζημιές της. Η εικόνα της «δεσποινίδος» στην οποία προσκολλάται η αντίληψή μας, μοιάζει με μια νοσταλγική ανάμνηση, μια ωραιοποιημένη εικόνα που δεν αντικατοπτρίζει την πολυπλοκότητα και τις προκλήσεις της αυτοδιοίκησης που βιώνουμε. Η ανάγκη για μια νηφάλια, ρεαλιστική προσέγγιση είναι επιτακτική, ώστε να αναγνωρίσουμε τις δυνατότητες, αλλά και τους κινδύνους. H αέρινη, ανίκητη και αγέρωχη εικόνα που συνδέουμε με τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, ήταν αναμφίβολα πηγή δύναμης και έμπνευσης.
Ο αγώνας για την ελευθερία, η κατάκτηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων, η πίστη σε ένα καλύτερο αύριο, αποτέλεσαν θεμέλια πάνω στα οποία χτίστηκε η σύγχρονη Ελλάδα. Ωστόσο, η πάροδος του χρόνου φέρνει νέες προκλήσεις και απαιτεί συνεχή προσαρμογή. Η νοσταλγία για τα ιδανικά της νιότης δεν πρέπει να μας τυφλώνει απέναντι στις σημερινές δυσκολίες. Πρέπει να αναμετρηθούμε με τη σύγχρονη πραγματικότητα, να αναγνωρίσουμε τα λάθη και τις αδυναμίες, να επαναπροσδιορίσουμε τους στόχους μας, ώστε η δημοκρατία μας να παραμείνει ζωντανή, δυναμική και ικανή να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών. Η «δεσποινίς» μπορεί να έχει αλλάξει, αλλά η ουσία της δημοκρατίας, η συνεχής προσπάθεια για ελευθερία, δικαιοσύνη και ευημερία, παραμένει το αιώνιο ζητούμενο.
