Η Ευρωπαϊκή Ένωση διέρχεται μια περίοδο κρίσιμης εσωστρέφειας, κινδυνεύοντας να αναπτύξει έναν επικίνδυνο εθισμό στην ίδια της την αδράνεια. Η διαρκής τάση να «συνηθίζει» κανείς στην αδυναμία του, αποτελεί ένα σύμπτωμα που υπονομεύει τα θεμέλια της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Σε μια εποχή όπου ο πλανήτης σείεται από γεωπολιτικές αναταράξεις, η Ευρώπη επιλέγει συχνά τον δρόμο του ομφαλοσκοπισμού. Η αναλυτική αυτή κατάσταση οδηγεί στο να θεωρείται πλέον φυσιολογικό το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναλώνονται σε ατελείωτες συζητήσεις, οι οποίες σπανίως μετουσιώνονται σε αποφασιστικές πολιτικές δράσεις, αρκούμενοι σε διακηρύξεις που συχνά στερούνται πρακτικού αντικρίσματος. Αυτή η συστηματική προτίμηση προς τη διαδικαστική κωλυσιεργία δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά πολιτική αδυναμία που διαβρώνει το κύρος της Ένωσης διεθνώς. Ενώ οι παγκόσμιες προκλήσεις —από την ασφάλεια και την ενεργειακή κρίση μέχρι τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις— απαιτούν ταχύτητα και ευελιξία, οι ευρωπαϊκές δομές παραμένουν δέσμιες μιας γραφειοκρατικής ακαμψίας.
Η προσκόλληση σε ένα μοντέλο λειτουργίας που προτάσσει την επικοινωνιακή διαχείριση έναντι της ουσίας, μετατρέπει την ευρωπαϊκή ηγεσία σε έναν παρατηρητή των γεγονότων, αντί για έναν πρωταγωνιστή που διαμορφώνει τις εξελίξεις. Το πρόβλημα εντείνεται από την έλλειψη ριζοσπαστικής στρατηγικής που θα μπορούσε να αποσπάσει την ΕΕ από τον φαύλο κύκλο της εσωστρέφειας. Η αίσθηση ότι η Ευρώπη «συζητά περισσότερο από όσο αποφασίζει» έχει γίνει το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της πολιτικής της ταυτότητας. Αυτή η διαπιστωμένη δυστοκία δεν πλήττει μόνο την αποτελεσματικότητα των πολιτικών της, αλλά κλονίζει και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, οι οποίοι προσδοκούν λύσεις στα μεγάλα προβλήματα της καθημερινότητας. Η αδυναμία λήψης αποφάσεων σε καίρια ζητήματα υπογραμμίζει μια έλλειψη πολιτικής βούλησης που δεν μπορεί να καλυφθεί από τη ρητορική των υποσχέσεων.
Η πρόκληση για το μέλλον είναι ξεκάθαρη: η Ευρώπη οφείλει να αποτινάξει αυτό το πέπλο της αδράνειας αν θέλει να παραμείνει σχετική στο παγκόσμιο στερέωμα. Η μετάβαση από τη φάση της ατέρμονης διαβούλευσης στη φάση της στοχευμένης δράσης είναι απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε. Χωρίς μια δραστική αλλαγή στην κουλτούρα λήψης αποφάσεων, η ΕΕ κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν παρωχημένο πολιτικό σχηματισμό που, ενώ διαθέτει τους πόρους και το ανθρώπινο δυναμικό, στερείται του απαραίτητου δυναμισμού για να επιβιώσει σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό και ασταθές διεθνές περιβάλλον. Η ώρα των επιλογών είναι τώρα, πριν η εσωστρέφεια καταστεί μη αναστρέψιμη.
