Παγκόσμια κρίση:από την κρίση ακινήτων στο σήμερα

10 χρόνια συμπληρώνονται από την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers. Ήταν η απαρχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, στη δίνη της οποίας συμπαρασύρθηκε και η Ελλάδα.

Η οικονομική κατάρρευση ήρθε σχεδόν σιωπηλά, με αργά βήματα. Οι περισσότεροι πολιτικοί και ειδικοί την υποτίμησαν.

Την άνοιξη του 2007 όλα έδειχναν ότι η κρίση θα περιοριζόταν στην αγορά ακινήτων των ΗΠΑ.

Όταν λίγο αργότερα, στις 15 Σεπτεμβρίου του 2008 «βυθιζόταν» η επενδυτική τράπεζα Lehman Brothers, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που πίστεψαν σε ΗΠΑ και Ευρώπη ότι η κρίση ήταν «διαχειρίσιμη».

Εν τέλει, η παγκόσμια οικονομία ήρθε αντιμέτωπη με την χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Ζαν Κλοντ Τρισέ, που υπήρξε επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας μεταξύ 2003 και 2011, δήλωσε στο AFP σε συνέντευξή του ότι το ποσό του χρέους που συσσωρεύτηκε στην τρέχουσα χρηματοπιστωτική αγορά κατέστησε το χρηματοπιστωτικό σύστημα του κόσμου τόσο ευάλωτο όσο ήταν πριν από 10 χρόνια.

«Η αύξηση του χρέους, ιδιαίτερα του ιδιωτικού χρέους, στις προηγμένες χώρες έχει επιβραδυνθεί, αλλά αυτή η επιβράδυνση αντισταθμίστηκε από την επιτάχυνση του χρέους των αναδυόμενων χωρών», δήλωσε ο Τρισέ, σημειώνοντας ότι αυτή η κατάσταση θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο καταστροφική από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.

Υπογράμμισε ακόμα ότι τώρα όλοι συμφωνούν πως το υπερβολικό χρέος στις προηγμένες οικονομίες ήταν ένας βασικός παράγοντας που προκάλεσε παγκόσμια κρίση το 2007 και το 2008, επομένως αυτή η ευαισθησία των αγορών θα μπορούσε ενδεχομένως να προκαλέσει μια νέα οικονομική ύφεση.

Οι οικονομικές κρίσεις επαναλαμβάνονται. Οι άνθρωποι, όμως, δεν επαναλαμβάνουν το ίδιο λάθος σύντομα. Μπορεί να εμφανισθεί μια νέα παγκόσμια ύφεση, ας πούμε, το 2021. Μάλλον δεν θα την προκαλέσει ο υπερβολικός δανεισμός στον δυτικό κόσμο. Οι δυτικές οικονομίες έχουν ενισχύσει την άμυνά τους.

Παρουσιάζουμε τα 10 διδάγματα που αντλήσαμε από τη χρηματοπιστωτική κρίση:

1. Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να χρησιμοποιούν τα εργαλεία που διαθέτουν για να αποτρέπουν τον υπερβολικό δανεισμό. Πρέπει να παρακολουθούν όλους τους κινδύνους που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ακόμη κι αν ο πληθωρισμός είναι μέσα στον στόχο.
2. Για να αποτρέπεται η μετάδοση της κρίσης, οι προβληματικές τράπεζες πρέπει να διαλύονται συντεταγμένα. Να παραμένουν σε λειτουργία όσο χρειάζεται για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προς την πελατεία τους.
3. Σε περίπτωση πανικού, οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παρεμβαίνουν άμεσα και να τον σταματούν.
4. Μόνον οι κεντρικές τράπεζες είναι πραγματικά σε θέση να θέσουν τέλος σε έναν πανικό δηλώνοντας ένα αξιόπιστο «θα κάνω ό,τι κι αν χρειαστεί».
5. Ο δογματισμός είναι περιττός. Εποχές με ασυνήθεις καταστάσεις απαιτούν ασυνήθεις πολιτικές.
6. Επειτα από μια χρηματοπιστωτική κρίση, οι χώρες πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι τράπεζές τους είναι εύρωστες. Αυτό που έκαναν δηλαδή οι ΗΠΑ, ενώ πολλές χώρες της Ευρωζώνης καθυστέρησαν πολύ.
7. Οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν επαρκή αποθέματα για να απορροφήσουν τα ενδεχόμενα σοκ. Καναδάς και Σουηδία αντιμετώπισαν επιτυχώς την καταιγίδα επειδή είχαν διδαχθεί από άλλες κρίσεις.
8. Οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις ευνοούν την εμφάνιση αποπληθωρισμού. Η νομισματική πολιτική πρέπει να προσαρμοστεί αναλόγως
9. Οι μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη είναι πιο χρήσιμες από την επιβολή της λιτότητας σε υπερχρεωμένες χώρες.
10. Να μη χάνεται η ευκαιρία που προσφέρει μια κρίση. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που τονώνουν την ανάπτυξη.