Δύο ενεργειακές κοινότητες από την Ελλάδα βρίσκονται ανάμεσα στους δέκα νικητές του πρώτου ευρωπαϊκού βραβείου για την καινοτομία στη διακυβέρνηση ενεργειακών κοινοτήτων. Πρόκειται για τη Μινώα Ενεργειακή, με έδρα το Αρκαλοχώρι της Κρήτης, και την Υπερίων της Αθήνας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 10 Νοεμβρίου 2026, καθεμία διακρίθηκε με 50.000 ευρώ.
Ο συνολικός προϋπολογισμός των βραβείων ανέρχεται σε 1 εκατομμύριο ευρώ, το οποίο μοιράζονται δέκα ενεργειακές κοινότητες από έξι ευρωπαϊκές χώρες. Τα κριτήρια δεν περιορίζονται στην ποσότητα της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Αφορούν επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες συμμετέχουν στις αποφάσεις, τη δίκαιη κατανομή των οφελών και τη συνεργασία με τοπικούς φορείς.
Μινώα Ενεργειακή: Ένα μοντέλο με συμμετοχή πολιτών και δήμων
Η Μινώα Ενεργειακή δημιουργήθηκε το 2019 στο Αρκαλοχώρι και περιλαμβάνει πολίτες και δήμους της Κρήτης. Στην παρουσίαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνεται ότι έργο που χρηματοδοτείται από τα μέλη της σχεδιάζεται να παρέχει δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια για 25 χρόνια σε περισσότερα από 100 νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η διάκριση αναδεικνύει μια πλευρά της ενεργειακής μετάβασης που συχνά περνά σε δεύτερο πλάνο: την ιδέα ότι οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να είναι μέτοχοι και συνδιαμορφωτές των έργων, αντί να περιορίζονται στον ρόλο του καταναλωτή. Η αναφορά σε μελλοντική παροχή ηλεκτρισμού δεν σημαίνει ότι το σχετικό έργο έχει ολοκληρωθεί ή ότι έχουν ήδη ξεκινήσει όλες οι παροχές.
Υπερίων: Ενεργός ρόλος των γυναικών και κοινωνική ένταξη
Η ενεργειακή κοινότητα Υπερίων, που δραστηριοποιείται στην Αθήνα, έχει περίπου 120 μέλη, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση. Η Κομισιόν αναφέρει ότι το 71% των ατόμων που συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων είναι γυναίκες. Οι βασικές αποφάσεις λαμβάνονται σε γενική συνέλευση, όπου κάθε μέλος διαθέτει ισότιμη ψήφο.
Ένα ακόμη στοιχείο της λειτουργίας της είναι η συλλογική συγκέντρωση χρημάτων ώστε να μπορούν να εντάσσονται χωρίς χρέωση ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά. Η προσέγγιση αυτή συνδέει την παραγωγή καθαρής ενέργειας με την κοινωνική συμμετοχή και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας.
Τι αξιολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Οι υποψηφιότητες κρίθηκαν με βάση τη συμπερίληψη στη διοίκηση, τις εσωτερικές διαδικασίες, τη σύνδεση με την τοπική και περιφερειακή μετάβαση, καθώς και τις καινοτόμες πρακτικές. Το πρόγραμμα αφορά κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας ή ενεργειακές κοινότητες πολιτών με έως 10.000 μέλη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προγραμματίζει την ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των νικητών, ώστε τα μοντέλα τους να μπορούν να αξιοποιηθούν και αλλού.
Η ελληνική παρουσία στη δεκάδα δείχνει ότι η συνεργατική ενέργεια μπορεί να στηριχθεί σε διαφορετικά περιβάλλοντα, από την κρητική ύπαιθρο μέχρι το αστικό κέντρο της Αθήνας. Η βράβευση αφορά συγκεκριμένα μοντέλα οργάνωσης, όχι μια αυτόματη χρηματοδότηση όλων των ενεργειακών κοινοτήτων της χώρας.
Τεκμηρίωση: Ανακοίνωση Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 10/11/2026.
