Σαν σήμερα, στις 7 Μαΐου του 1915, μία από τις πιο τραγικές σελίδες της ναυτικής ιστορίας γράφτηκε στα νερά του Ατλαντικού. Το επιβλητικό βρετανικό υπερωκεάνειο RMS Lusitania, ένα σύμβολο της υπερπόντιας ταχύτητας και πολυτέλειας, βρέθηκε στο στόχαστρο του γερμανικού υποβρυχίου U-20. Ο τορπιλισμός, που σημειώθηκε ανοιχτά της νότιας Ιρλανδίας, κοντά στην παραθαλάσσια πόλη Old Head of Kinsale, ήταν τόσο αιφνιδιαστικός όσο και φονικός. Το πλοίο, που πραγματοποιούσε το συνηθισμένο του δρομολόγιο από τη Νέα Υόρκη με προορισμό το Λίβερπουλ, βυθίστηκε μέσα σε κάτι λιγότερο από 20 λεπτά, παρασύροντας στον βυθό έναν ανυπολόγιστο αριθμό ζωών. Από τους περίπου 1.959 επιβαίνοντες, 1.198 άνθρωποι έχασαν φρικτό θάνατο, βυθίζοντας στο πένθος τις οικογένειές τους. Το γεγονός αυτό έλαβε χώρα σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, κατά την οποία η σύρραξη είχε ήδη περάσει σε μια νέα, ιδιαίτερα σκληρή και απάνθρωπη φάση.
Η Γερμανία, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον βρετανικό ναυτικό αποκλεισμό, είχε κηρύξει ως εμπόλεμη ζώνη τα νερά γύρω από τις βρετανικές ακτές, απειλώντας όλα τα πλοία που κινούνταν σε αυτά, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Η προειδοποίηση αυτή, αν και δημοσιεύθηκε σε αμερικανικές εφημερίδες, δεν ελήφθη πάντα στα σοβαρά, οδηγώντας πολλούς πολίτες, συμπεριλαμβανομένων Αμερικανών, να ταξιδεύουν με εμπορικά πλοία που διέρχονταν από αυτές τις επικίνδυνες ζώνες. Η βύθιση του Lusitania, στο οποίο επέβαιναν πολλοί Αμερικανοί πολίτες, προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή και αύξησε σημαντικά την πίεση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες να εμπλακούν ενεργά στον πόλεμο. Το RMS Lusitania δεν ήταν ένα απλό επιβατηγό πλοίο. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και ταχύτερα ατμόπλοια της εποχής του, γνωστό για την άνεση και την πολυτέλειά του. Η βύθισή του, πέρα από την ανθρώπινη τραγωδία, αποτέλεσε ένα ισχυρό πλήγμα στο ηθικό των Συμμάχων και ένα σοκ για την παγκόσμια κοινή γνώμη.
Η ταχύτητα με την οποία βυθίστηκε υποδηλώνει την εξαιρετική ισχύ της γερμανικής τορπίλης, αλλά και πιθανές αλλαγές στη δομή του πλοίου ή στον τρόπο που είχε φορτωθεί, θέματα που συζητήθηκαν εκτενώς και οδήγησαν σε πολλές θεωρίες και έρευνες. Η απώλεια 1.198 ανθρώπινων ζωών, πολλές από τις οποίες αφορούσαν πολίτες, έδωσε τροφή για εκτεταμένη προπαγάνδα και συνέβαλε στην αλλαγή της κοινής γνώμης σε πολλές χώρες, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπέρ της συμμετοχής στον πόλεμο. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, που είχε ξεσπάσει το 1914, βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη και η χρήση υποβρυχίων από τη Γερμανία αποτελούσε ένα νέο και τρομακτικό όπλο. Η απόφαση της Γερμανίας να επιτεθεί σε ένα μεγάλο, εμπορικό υπερωκεάνειο, ακόμη και με την πρόφαση του πολεμικού κατάστασης, θεωρήθηκε από πολλούς ως μια αδικαιολόγητη και απάνθρωπη πράξη.
Η βύθιση του Lusitania δεν ήταν μόνο ένα στατιστικό στοιχείο του πολέμου, αλλά ένα ιστορικό σημείο καμπής. Ενίσχυσε την αποφασιστικότητα της Βρετανίας και της Γαλλίας, ενώ παράλληλα επιτάχυνε την πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών προς την επίσημη είσοδό τους στην πολεμική σύγκρουση, γεγονός που αποδείχθηκε καθοριστικό για την τελική έκβαση του πολέμου. Η μνήμη του Lusitania παραμένει ζωντανή, ως σύμβολο των φρικτών συνεπειών του πολέμου και των θυσιών που αυτός απαιτεί.
