Η ένωση της Σάμου με την Ελλάδα δεν ήταν απλώς μια πολιτική επιδίωξη, αλλά ένα βαθιά ριζωμένο εθνικό όνειρο που γιγαντώθηκε στον πυρήνα των Σαμίων, από τις πρώτες ημέρες μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του ελληνικού κράτους. Καθώς η εθνική αναγέννηση διαγραφόταν στον ορίζοντα, οι κάτοικοι του νησιού αφιέρωσαν όλες τις δυνάμεις τους στην επίτευξη αυτού του υπέρτατου στόχου, πιστεύοντας πως μόνο μέσα στην αγκαλιά της ελεύθερης Ελλάδας θα εξασφάλιζαν την πραγματική τους αυτοδιάθεση και ευημερία. Παρά τις ελπίδες, οι διαπραγματεύσεις και οι αποφάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, όπως εκείνες που προέκυψαν από το δυσμενές Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας της 3ης Φεβρουαρίου 1830, άφησαν τη Σάμο παγωμένη σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας και ανεπιθύμητης ουδετερότητας, σπέρνοντας την πικρία και την απογοήτευση για το μέλλον που διαγραφόταν.
Αντιμέτωπος με την ψυχρή πραγματικότητα των διεθνών συμφωνιών, ο Γεώργιος Λογοθέτης Λυκούργος, ο τότε Διευθυντής της Σάμου, ανέλαβε δράση με σθένος που άφησε εποχή. Τον Μάιο του 1831, απευθυνόμενος προς τον Αντιπρόξενο της Μεγάλης Βρετανίας, επέδωσε με περισσή επισημότητα και βαθιά εθνική συνείδηση τις θέσεις και τα αιτήματα των Σαμίων. Παρά τη γνώση των αρνητικών εξελίξεων και των δεσμεύσεων που όδευαν να επιβληθούν, ο Λυκούργος δεν δίστασε να εκφράσει, υπό το φως των δυσάρεστων αποφάσεων του Πρωτοκόλλου, την αταλάντευτη επιθυμία του νησιού για άμεση ένταξη στο μητρικό σώμα του ελληνικού έθνους. Η κίνησή του αυτή υπογράμμιζε την αποφασιστικότητα του σαμιακού λαού να μην αποδεχθεί μια μοίρα αποκομμένης ύπαρξης, αλλά να αγωνιστεί για την εθνική του ολοκλήρωση, παρά τις όποιες διπλωματικές δυσκολίες.
Η διεκδίκηση της ένωσης, που εκφράστηκε εμφατικά από τον Λυκούργο, αποτελούσε τη σάλπιγγα μιας ευρύτερης προσπάθειας για την αποτίναξη κάθε ξένης επιρροής και την εδραίωση της ελληνικής κυριαρχίας στο ακριτικό αυτό νησί. Η αντίδραση στις επιταγές του διεθνούς πλαισίου δεν περιορίστηκε σε μια απλή διαμαρτυρία, αλλά αποτέλεσε την απαρχή μιας παρατεταμένης και πολυεπίπεδης δράσης, που περιλάμβανε πολιτικές πρωτοβουλίες, ενέργειες διπλωματικού χαρακτήρα και, κυρίως, την ακλόνητη πεποίθηση του λαού της Σάμου στην ορθότητα και τη δικαιοσύνη του αιτήματός του. Η αναφορά στην ουδετερότητα, όπως αυτή υπαγορεύτηκε από το πρωτόκολλο, υποδήλωνε στην πραγματικότητα την απομόνωση και την έλλειψη εγγυήσεων για το μέλλον, κάτι που η Σάμος δεν μπορούσε ούτε ήθελε να αποδεχθεί. Η δράση του Λυκούργου υπήρξε μόνο μία από τις πολλές που συνέθεσαν την πολυετή πορεία προς την εθνική ενοποίηση.
Ουσιαστικά, κάθε ενέργεια, κάθε φωνή, κάθε υπογραφή που υποστήριζε την ένωση, συνέβαλλε στη διατήρηση ενός κλίματος αγώνα και ελπίδας. Η Σάμος, με την πλούσια ιστορία και την ξεχωριστή της ταυτότητα, δεν θα μπορούσε να μείνει αδιάφορη ή αμέτοχη στην εθνική διέγερση που σάρωνε τον Ελληνισμό. Η στάση της απέναντι στις διεθνείς αποφάσεις, αν και αρχικά απογοητευτική, λειτούργησε ως καταλύτης για την ενίσχυση της εθνικής συνείδησης και την αναζωπύρωση της επιθυμίας για πλήρη ενσωμάτωση. Η προοπτική της ουδετερότητας, ειδικά σε μια εποχή δύσκολη για τον νεοσύστατο ελληνικό κράτος, δεν μπορούσε να προσφέρει την ασφάλεια και τις εγγυήσεις που προσέφερε η πλήρης κυριαρχία και προστασία του ελληνικού κράτους.
