Έντονες είναι οι αντιδράσεις και οι ανησυχίες που εκφράζει η Πρωτοβουλία Κατοίκων Σταυρού, αναφορικά με την κατάσταση που επικρατεί στο μνημειώδες Ενετικό λατομείο της Παχιάς Άμμου, στον οικισμό Σταυρός των Χανίων. Κύριο μέλημα της πρωτοβουλίας είναι ο βανδαλισμός που υπέστη ο συγκεκριμένος χώρος, ο οποίος τυγχάνει προστασίας από τις τοπικές συλλογικότητες και αποτελεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς της κρητικής γης. Η εμφάνιση graffiti στο μνημείο, πέρα από την αισθητική υποβάθμιση, αποτελεί πράξη ασέβειας απέναντι σε ένα αρχιτεκτονικό και ιστορικό κατάλοιπο της Ενετοκρατίας, υποδηλώνοντας τη σοβαρή έλλειψη ουσιαστικής προστασίας και φύλαξης που αντιμετωπίζει ο χώρος. Η αγωνία των κατοίκων εντείνεται από την επανειλημμένη έκκληση προς την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία των Χανίων για την ενίσχυση της προστασίας του λατομείου.
Παρά τις πολλαπλές επιστολές και τα αιτήματα που έχουν υποβληθεί, οι πολίτες διαπιστώνουν ότι τα μέτρα που λαμβάνονται είναι ανεπαρκή έως ανύπαρκτα, αφήνοντας το μνημείο ευάλωτο σε παρόμοιες φθορές. Η ουσιαστική σήμανση της περιοχής, ένα πρώτο και βασικό μέτρο που ζητείται, δεν έχει υλοποιηθεί, γεγονός που διευκολύνει την ανενόχλητη πρόσβαση και τις προκλητικές ενέργειες από ανεγκέφαλους. Η έλλειψη περίφραξης ή ακόμα και απλών ενημερωτικών πινακίδων καθιστά το έργο της προστασίας εξαιρετικά δύσκολο, ενώ παράλληλα εκπέμπει ένα μήνυμα αδιαφορίας από τις αρμόδιες αρχές, το οποίο υπονομεύει τις προσπάθειες των κατοίκων. Οι αναφορές για ελλιπή προστασία δεν περιορίζονται μόνο στην επανειλημμένη εμφάνιση graffiti. Οι κάτοικοι επισημαίνουν ότι ο χώρος, παρά την ιστορική του σημασία, παραμένει αφύλακτος και εκτεθειμένος σε άλλες μορφές φθοράς, όπως η συσσώρευση απορριμμάτων ή ακόμα και η ανεξέλεγκτη χρήση από άτομα που δεν αντιλαμβάνονται την αξία του μνημείου.
Η απουσία οποιασδήποτε εποπτείας καθιστά τους βανδαλισμούς, όπως αυτούς που πρόσφατα σημειώθηκαν, ένα αναπόφευκτο επακόλουθο. Το Ενετικό λατομείο, με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του και την ιστορική του σύνδεση με την παραγωγική δραστηριότητα της εποχής, χρήζει άμεσης και αποτελεσματικής μέριμνας, προκειμένου να διασωθεί από την υποβάθμιση και να παραμείνει προσβάσιμο και ασφαλές για τις μελλοντικές γενιές. Η ανάγκη για άμεση κινητοποίηση και την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας είναι επιτακτική. Η Πρωτοβουλία Κατοίκων Σταυρού, εκφράζοντας την αγανάκτηση της τοπικής κοινωνίας, απευθύνει εκ νέου κάλεσμα προς την Αρχαιολογική Υπηρεσία και τις υπόλοιπες αρμόδιες κρατικές δομές, ζητώντας την άμεση λήψη αποφασιστικών μέτρων. Αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία σαφούς και επαρκούς σήμανσης που θα ενημερώνει τους επισκέπτες για την προστασία του χώρου, την πιθανή περίφραξή του για την αποτροπή ανεξέλεγκτης εισόδου, αλλά και την εντατικοποίηση των περιπολιών ή την τοποθέτηση παρακολούθησης, όπου κρίνεται απαραίτητο.
Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι απλώς ευθύνη των αρχών, αλλά και υποχρέωση ολόκληρης της κοινωνίας, η οποία όμως απαιτεί την αρωγή και την ενεργό δράση των αρμοδίων για την παροχή των απαραίτητων υποδομών και προστατευτικών μέτρων. Η κατάσταση στο λατομείο της Παχιάς Άμμου αποτελεί μια χαρακτηριστική εικόνα της ανάγκης για επαγρύπνηση και αποφασιστικότητα στην προστασία των μνημείων μας.
