Μεγάλες διαφορές στην πρόσβαση των μικρών παιδιών στην εκπαίδευση καταγράφει η νέα ανάλυση της UNESCO για το 2026. Σύμφωνα με στοιχεία της ερευνητικής ομάδας Global Education Monitoring (GEM), σε παγκόσμιο επίπεδο συμμετέχουν σε κάποια μορφή εκπαίδευσης περίπου το 42% των παιδιών τριών ετών, το 59% των τετράχρονων και το 80% των πεντάχρονων.
Η πρόοδος δεν είναι ίδια για όλες τις ηλικίες
Η έκθεση, η οποία παρουσιάστηκε διαδικτυακά από την UNESCO στις 19 Νοεμβρίου 2026 και ενημερώθηκε στις 20 Νοεμβρίου, αποτυπώνει την επέκταση της εκπαίδευσης στην πρώιμη παιδική ηλικία σε βάθος δεκαετιών. Το ποσοστό συμμετοχής κατά το έτος πριν από την προβλεπόμενη έναρξη του δημοτικού σχολείου αυξήθηκε από 64% το 2003 σε 75% το 2024. Ωστόσο, ο ρυθμός βελτίωσης επιβραδύνθηκε αισθητά μετά το 2015.
Υπάρχει και μία σημαντική στατιστική λεπτομέρεια: ο δείκτης συμμετοχής σε οργανωμένη μάθηση μπορεί να περιλαμβάνει παιδιά που έχουν ήδη ξεκινήσει νωρίτερα το δημοτικό σχολείο. Αφαιρώντας αυτή την επίδραση, η UNESCO εκτιμά ότι περίπου 59% των παιδιών έχουν πράγματι παρακολουθήσει προσχολική εκπαίδευση μέχρι να φτάσουν στην ηλικία εισόδου στο δημοτικό. Γι’ αυτό τα ποσοστά χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.
Το ζήτημα της χρηματοδότησης
Η δημόσια δαπάνη για την προσχολική εκπαίδευση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα παγκοσμίως: κατά την UNESCO, οι κυβερνήσεις διαθέτουν κατά μέσο όρο λιγότερο από 0,5% του ΑΕΠ τους. Η ανάλυση εκτιμά ότι 76 χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος θα χρειαστούν περίπου 69 δισ. δολάρια ετησίως για την περίοδο 2027–2030, προκειμένου να προσεγγίσουν τους στόχους τους, διατηρώντας ελάχιστες προδιαγραφές ποιότητας.
Γιατί τα στοιχεία αφορούν τις οικογένειες
Η συμμετοχή στην προσχολική εκπαίδευση δεν εξαρτάται μόνο από το αν λειτουργεί ένα σχολείο. Το κόστος, η μετακίνηση, η γεωγραφική απόσταση και οι ανάγκες παιδιών με αναπηρία μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την πρόσβαση. Η έκθεση συνδέει τη διεύρυνση της συμμετοχής με τη δημόσια χρηματοδότηση και με πολιτικές που περιορίζουν τις ανισότητες.
Τα δεδομένα είναι παγκόσμια και δεν αποτελούν νέα στατιστική μέτρηση αποκλειστικά για την Ελλάδα. Η αξία τους βρίσκεται στη σύγκριση των συστημάτων και στην ανάδειξη της ανάγκης για έγκαιρη και ποιοτική υποστήριξη των παιδιών πριν από το δημοτικό σχολείο.
Τα βασικά στοιχεία του 2026
- 3 ετών: 42% συμμετέχουν στην εκπαίδευση
- 4 ετών: 59% συμμετέχουν
- 5 ετών: 80% συμμετέχουν
- Πριν από το δημοτικό: 75% συμμετοχή στον σχετικό δείκτη το 2024, αλλά η καθαρή παρουσία σε προσχολικό πλαίσιο εκτιμάται χαμηλότερη
- Ανάγκες χρηματοδότησης: εκτίμηση 69 δισ. δολαρίων τον χρόνο για 76 χώρες την περίοδο 2027–2030
Δείτε ακόμη τι επισημαίνει η UNICEF για τα δικαιώματα των παιδιών στην Παγκόσμια Ημέρα Παιδιού.
Ενδεικτική φωτογραφία σχολικής αίθουσας από την Ελλάδα, όχι φωτογραφία της έρευνας της UNESCO.
Πηγή δεδομένων: UNESCO Global Education Monitoring Report 2026.
