Η σχέση ανάμεσα στην ανθρώπινη μνήμη, στα αρχεία και στην τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοπολωνικής έκθεσης «Λανθάνουσες Μνήμες: Αρχεία στην Εποχή της τεχνητής νοημοσύνης». Η παρουσίασή της στη Θεσσαλονίκη ξεκινά στις 18 Νοεμβρίου 2026 στο Beetroot House και διαρκεί έως τις 27 Νοεμβρίου, έπειτα από την προηγούμενη στάση της στην Αθήνα.
Τι παρουσιάζει η έκθεση
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν δημιουργοί από την Ελλάδα και την Πολωνία, με εγκαταστάσεις, βίντεο, διαδραστικά έργα και εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας. Η έκθεση εξετάζει πώς ένα προσωπικό βίωμα μετατρέπεται σε αρχείο, τι μπορεί να διατηρηθεί και τι χάνεται όταν η εμπειρία αναπαρίσταται με ψηφιακά δεδομένα.
Η κεντρική ιδέα δεν περιορίζεται στην παρουσίαση νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων. Οι δημιουργοί διερευνούν και τα όρια της μηχανικής μάθησης: την αξιοπιστία των αναπαραστάσεων, τις αλγοριθμικές προκαταλήψεις και την ευκολία με την οποία ένα οπτικό ή ηχητικό τεκμήριο μπορεί να αλλάξει σημασία όταν αποσπάται από το αρχικό του περιβάλλον.
Το ελληνοπολωνικό εγχείρημα είχε ήδη παρουσία στην Αθήνα, στο Romantso, από τις 4 έως τις 12 Νοεμβρίου. Το πρόγραμμα μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη χωρίς να παρουσιάζεται ως διαφορετική ή ανεξάρτητη έκθεση. Η συμμετοχή καλλιτεχνών από δύο χώρες δίνει χώρο σε διαφορετικές προσεγγίσεις της ιστορικής και της προσωπικής μνήμης.
Ημερομηνίες και δράσεις για το κοινό
Η προγραμματισμένη έναρξη στο Beetroot House είναι την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, στις 18:30. Σύμφωνα με το δημοσιευμένο πρόγραμμα της έκθεσης, προβλέπεται μουσική περφόρμανς από τον Βασίλη Ιωακειμίδη την ίδια βραδιά, με θέμα τη δυνατότητα των μηχανών να διαμορφώνουν ένα υποθετικό τοπίο μνήμης και ονείρου.
Για την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου αναφέρονται δύο masterclasses με πολωνούς δημιουργούς, ενώ την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί εργαστήριο για την ανασύνθεση της μνήμης με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Για το Σάββατο 21 Νοεμβρίου προβλέπεται ακόμη μία μουσική περφόρμανς.
Οι παραπάνω ώρες αποτελούν το ανακοινωμένο πρόγραμμα και ενδέχεται να τροποποιηθούν από τους διοργανωτές. Η είσοδος στην έκθεση και στις παράλληλες δράσεις αναφέρεται ως ελεύθερη, όμως για συγκεκριμένα εργαστήρια προβλέπεται δήλωση συμμετοχής. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ελέγχουν τη σελίδα της διοργάνωσης για επιβεβαίωση θέσεων και τελευταίες αλλαγές.
Γιατί ενδιαφέρει και όσους δεν ασχολούνται με την τέχνη
Το ερώτημα της αξιοπιστίας των ψηφιακών αναμνήσεων αφορά πολύ περισσότερους από τους καλλιτέχνες. Φωτογραφίες, οικογενειακά τεκμήρια, δημόσια αρχεία και οπτικοακουστικές καταγραφές χρησιμοποιούνται πλέον σε εφαρμογές που δημιουργούν νέα περιεχόμενα. Η δυνατότητα μιας μηχανής να παράγει πειστικές εικόνες δεν σημαίνει ότι διαθέτει τη γνώση ή το προσωπικό βίωμα που βρίσκεται πίσω από ένα πραγματικό αρχείο.
Η έκθεση προσφέρει αφορμή για συζήτηση γύρω από τον έλεγχο της προέλευσης των δεδομένων, τη διαφάνεια στη χρήση της τεχνολογίας και την ευθύνη όσων παρουσιάζουν ψηφιακά δημιουργήματα στο κοινό. Είναι μια θεματική που συνδέει τον πολιτισμό με την εκπαίδευση στα νέα μέσα και τον δημόσιο διάλογο για την τεχνητή νοημοσύνη.
Σχετική είναι και η ευρωπαϊκή συζήτηση για νέες τεχνολογίες και καινοτομία, αν και εδώ το βάρος δεν βρίσκεται στη βιομηχανία, αλλά στον τρόπο που οι τεχνολογίες επηρεάζουν την πολιτιστική παραγωγή και την ερμηνεία του παρελθόντος.
Πρακτικές πληροφορίες
- Χώρος: Beetroot House, Θεσσαλονίκη.
- Ημερομηνίες: 18–27 Νοεμβρίου 2026.
- Ωράριο: σύμφωνα με τη δημοσιευμένη καταχώριση, καθημερινά 12:00–20:00.
- Είσοδος: ελεύθερη· οι θέσεις στα εργαστήρια ενδέχεται να απαιτούν δήλωση συμμετοχής.
Η επίσκεψη αποτελεί ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό πώς σύγχρονοι εικαστικοί μετατρέπουν ερωτήματα για τη μνήμη και τα αρχεία σε έργα που συνδυάζουν φυσικό υλικό και υπολογιστικά μέσα.
