Ράνια Λάμπου : Η Ελληνίδα δασκάλα που “λάμπει” και προσφέρει διεθνείς διακρίσεις στην Ελλάδα [Συνέντευξη]

1. Μπορείτε να αναφερθείτε στους κυριότερους σταθμούς της εκπαιδευτικής σας πορείας;

Αρχικά σπούδασα Γαλλική Γλώσσα και Φιλολογία και το μεταπτυχιακό που έκανα στη συνέχεια σχετίζεται με την Παιδαγωγική και την Νευροεκπαίδευση. Μετά το τέλος των σπουδών μου διορίστηκα στην Δευτεροβάθμια Σάμου, όπου υπηρέτησα για τέσσερα χρόνια. Στη συνέχεια, βρέθηκα να διδάσκω στο δημοτικό ύστερα από μετάταξη. Η Πρωτοβάθμια εκπαίδευση με βοήθησε να ανοίξω τα φτερά μου σε πολλούς τομείς μέσα από το μάθημα της Ευέλικτης Ζώνης. Ως δασκάλα Ευέλικτης Ζώνης είχα την τύχη το 2016 να συμμετάσχω σε ένα πρόγραμμα του CERN (Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών) που αφορούσε τη διδασκαλία σωματιδιακής φυσικής σε μαθητές δημοτικού.

Στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, οι μαθητές μου στο 4ο ΔΣ Αρτέμιδος υλοποίησαν εκπληκτικές δημιουργικές δραστηριότητες, έκαναν προσομοίωση πειραμάτων φυσικής και πολλές πρωτότυπες κατασκευές. Για παράδειγμα, απεικόνισαν τον ανιχνευτή CMS με πολλούς και διάφορους τρόπους, χρησιμοποιώντας μια ποικιλία υλικών και τεχνικών, συμπεριλαμβανομένου του ξύλου, των κολάζ, των Lego, της τρισδιάστατης εκτύπωσης. Στο τέλος διοργανώθηκε μια έκθεση μια τέχνης και παρουσιάστηκαν θεατρικά δρώμενα με θέμα τον ανιχνευτή CMS.
Για τις δράσεις αυτές έλαβα αρχικά το βραβείο “Particles4U” από το CERN. Ήταν το Πρώτο Διεθνές Βραβείο για την Ελλάδα ανάμεσα σε 15 χώρες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό. Στη συνέχεια ακολούθησαν πολλές άλλες διεθνείς διακρίσεις. Χάρη στα πρότζεκτ αυτά συγκαταλέγομαι στη λίστα των 50 καλύτερων εκπαιδευτικών του κόσμου με το “Global Teacher Prize 2019 (Varkey Foundation)”. Από τότε συνεργάζομαι με σχολεία του εξωτερικού και υλοποιώ διαθεματικά πρότζεκτ τα οποία βραβεύονται μέχρι σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Συνεχίζω να προωθώ το όραμά μου για την εκπαίδευση STEM μέσα από την καινούρια θέση μου στο Υπουργείο Παιδείας, στη Διεύθυνση Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας και Καινοτομίας. Υπήρξα η εμπνεύστρια της εγκυκλίου «Δράση Συγκέντρωσης και Προβολής Εκπαιδευτικού Υλικού από τα Σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης», μέσω της οποίας απεστάλη πρόσκληση ενδιαφέροντος σε όλα τα σχολεία της Ελλάδας, δημόσια και ιδιωτικά να μας στείλουν τα καινοτομικά προγράμματα STEM που υλοποίησαν για να αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της διεύθυνσής μας στην Κατηγορία “Καινοτομία”. Στόχος αυτής της δράσης είναι το διαμοίρασμα εμπειριών και η ανάδειξη της εργασίας των μαθητών και εκπαιδευτικών. Παράλληλα, συνεχίζω δυναμικά το εκπαιδευτικό μου έργο με πολλές δράσεις σε συνεργασία με φορείς όπως η Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος (Παράρτημα Σαλαμίνας, κ.λπ.) καθώς και με τα διαδικτυακά μαθήματα που κάνω αφιλοκερδώς σε μαθητές από διάφορα μέρη του κόσμου στα πλαίσια των διεθνών μου πρότζεκτ.

2. Έχετε λάβει πολλές διακρίσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μπορείτε να αναφερθείτε σε αυτές;

Έχω λάβει μέχρι στιγμής 25 Διεθνείς Διακρίσεις. Το 2019 διακρίθηκα ανάμεσα στους 50 καλύτερους εκπαιδευτικούς του κόσμου με το “Global Teacher Prize”, το οποίο θεωρείται το «Νόμπελ των εκπαιδευτικών» και είμαι Πρέσβειρα Παιδείας της Ελλάδας του Ιδρύματος Varkey. Τον Μάρτιο του 2019 παρευρέθηκα στο “Global Education and Skills Forum”, στο Ντουμπάι για την βράβευση των φιναλίστ του Global Teacher Prize. Τον Αύγουστο του 2020 κατέκτησα το Πρώτο Παγκόσμιο Βραβείο, το “STEM Educator Award”, στο Διεθνές Φεστιβάλ για το STEM 2020, (I-FEST² 2020), που διοργανώθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό προώθησης του STEM (Tunisian Association for the future of Science and Technology, ATAST) στην Τυνησία. Για δυο συνεχόμενες χρονιές, 2019 & 2020, έλαβα το «Βραβείο καλύτερου εκπαιδευτικού στον κόσμο» (“Global Teacher Award 2020”), από τον Διεθνή Οργανισμό AKS. Τον Οκτώβριο του 2020 μου απονεμήθηκε Τιμητικό Βραβείο από το “African Transformer Institute” για τα πρότζεκτ μου στην Αφρική.

Το 2019 έλαβα Παγκόσμιο Βραβείο Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (“Global E-innovation Award 2018”) από το Διεθνή Οργανισμό “MUGU International Foundation” στην Ινδία. Επίσης, το 2018, κέρδισα Παγκόσμιο Βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό “Particles4U” που διοργανώθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό “International Particle Physics Outreach Group” (IPPOG), βραβείο στον Πανευρωπαϊκό Διαγωνισμό “Diversity in STEM” που διοργανώθηκε από τον Διεθνή Οργανισμό “STEM Alliance”, βραβείο εκπαιδευτικής καινοτομίας στον Πανευρωπαϊκό διαγωνισμό ″Ultimaker Education Challenge″, βραβείο «Διακεκριμένης εκπαιδευτικού 2020» στον Πανελλαδικό Διαγωνισμό “Education Leaders Awards 2020”, Gold Βραβείο στην κατηγορία «Θετικές Επιστήμες (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική και Μαθηματικά)» (STEM) στον Πανελλαδικό Διαγωνισμό “Education Leaders Awards 2018 & 2019” και Silver Βραβείο στην κατηγορία «Καινοτομία στη Διδασκαλία» στον Πανελλαδικό Διαγωνισμό “Education Leaders Awards 2018 & 2019”. Τον Οκτώβριο του 2019, μου απονεμήθηκε Τιμητική Πλακέτα από την Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) και τον Φεβρουάριο του 2019, έλαβα Τιμητική πλακέτα από την Εταιρεία Αστρονομίας και Διαστήματος (Παράρτημα Σαλαμίνας) για το εκπαιδευτικό μου έργο. Το 2015 έλαβα χρηματικό Βραβείο (1.000 ευρώ) από την Μονάδα Αριστείας του Χαροκοπείου και την ΕΛΛΑΚ για τη δημιουργία καλύτερης ιστοσελίδας με τη χρήση του WordPress.
Πρόσφατα έλαβα επίσης Διεθνή Ανθρωπιστικά Βραβεία και τρία Βραβεία Ειρήνης από Διεθνείς Οργανισμούς για τα διεθνή μου πρότζεκτ: το “World Humanitarian Award 2020”, από “Friendship with the World”, “United Nations Volunteers”, “Sustainable Development Goals” (UN), “World Association of Non-Governmental Organizations”, το “Gandhi Peace Award” από το ”Authors Club Worldwide” κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στην Ινδία “The Inspiring India-A tribute to Mahatma Gandhiji”, το “World Peace Nobel Award 2020” από τον Διεθνή Οργανισμό “Global Peace Councils”, το “International Peace Award 2020” από τον Διεθνή Οργανισμό “Mission Global Peace Association”, το “Corona Warriors Award-Appreciation Award” από “Friendship with the World”, “United Nations Global Compact”, “United Nations Volunteers”, “United Nations Environment Program”, “Sustainable Development Goals” (UN), “World Association of Non-Governmental Organizations” και το “International Corona Warrior Award” από τον οργανισμό “Anti Corruption Foundation of India”. Πολύ πρόσφατα επίσης μου ανακοινώθηκε ότι έχω επιλεγεί για το “Global Changemaker Award 2020”. Επιπλέον έλαβα βραβείο Αριστείας από τον Οργανισμό “FORUM36+Peace&Unity” ο οποίος με όρισε Διευθύντρια Εκπαιδευτικών Θεμάτων.
Τα διεθνή μου πρότζεκτ, βασισμένα στους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη της Ατζέντας 2030, περιλαμβάνουν τέσσερα μεγάλα προγράμματα τα οποία έχω συγγράψει και συντονίζω ακόμα. Το πρότζεκτ μου για το νερό και την υγιεινή διατροφή εφαρμόστηκε σε 13 χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Το πιο πρόσφατο πρότζεκτ μου αφορά την πανδημία COVID-19 και πραγματοποιείται ακόμα σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς στο εξωτερικό, συνέγραψα και συντόνισα το μεγάλης κλίμακας και έκτασης STEM διεθνές πρότζεκτ “Innovate your dreams” στο οποίο συμμετείχαν μαθητές από περισσότερες από 70 χώρες.

3. Πώς σας αντιμετώπισε η διεθνής επιστημονική κοινότητα μετά από τις πολλαπλές διακρίσεις που έχετε λάβει στο χώρο της εκπαίδευσης;

Η διεθνής επιστημονική και εκπαιδευτική κοινότητα στηρίζει και προβάλλει το έργο μου με κάθε τρόπο. Δέχομαι συνεχώς προσκλήσεις από πολλές χώρες του κόσμου να συμμετάσχω ως επίτιμη ομιλήτρια σε επιστημονικά συνέδρια και διαδικτυακά σεμινάρια. Μου δίνονται τιμητικές διακρίσεις από διάφορους οργανισμούς για το εκπαιδευτικό και ανθρωπιστικό έργο μου. Είμαι Πρόεδρος για την Ελλάδα της “International Art Acts” και επιπλέον Πρόεδρος για την Ελλάδα του Διεθνούς Οργανισμού “Ladies of All Nations International” για τα Δικαιώματα των γυναικών. Είμαι Σύμβουλος στο “South Asian Institute of Advanced Research and Development”, στην “International Youth Society”, στον οργανισμό “Global Peace Councils”, στο “K12 Digest Magazine”, επίτιμη Πρέσβειρα του οργανισμού “Charles Walter’s Society for Innovation and Research” και Διευθύντρια Εκπαιδευτικών Θεμάτων του “FORUM36+Peace&Unity”. Επίσης, μου γίνονται προτάσεις να δημοσιεύσω άρθρα σε έγκριτα ηλεκτρονικά εκπαιδευτικά περιοδικά.

4. Ποια θεωρείτε ότι είναι η βασική συνεισφορά σας στην εκπαίδευση για την οποία πήρατε όλες αυτές τις διακρίσεις;

Κύριος στόχος μου είναι να κάνω την επιστήμη προσιτή στους μαθητές των τάξεων του δημοτικού και κατ’ επέκταση στο ευρύτερο κοινό. Πιστεύω ότι η επιστήμη δεν είναι κτήμα των λίγων και των ειδικών αλλά όλης της ανθρωπότητας. Η γνώση είναι ένα πολύτιμο κοινό αγαθό και όλοι έχουν δικαίωμα σε αυτή. Έργο του εκπαιδευτικού είναι να την διαδώσει αφού πρώτα την καταστήσει προσιτή. Ταυτόχρονα η επιστημονική γνώση οξύνει το νου και καλλιεργεί την κριτική σκέψη. Είναι επομένως ωφέλιμη ακόμα και σε αυτούς που έχουν επιλέξει επαγγέλματα που δεν έχουν σχέση με την επιστήμη. Γι’αυτόν τον λόγο, έχω εκπονήσει πολλά προγράμματα STEM για παιδιά του δημοτικού και ιδιαίτερα παιδιά αναπτυσσομένων χωρών, πρόσφυγες και παιδιά που έχουν εισαχθεί στο ογκολογικό νοσοκομείο ως ασθενείς. Πιστεύω ότι το STEM είναι μια εξαιρετική προσέγγιση στη διδασκαλία της επιστήμης. Θέλησα να διευρύνω αυτή την προσέγγιση και έτσι συνδύασα το STEM με την αστρονομία, τη φυσική, τη διδασκαλία ξένης γλώσσας, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, την καλλιτεχνική αγωγή, τη λογοτεχνία και τη μυθολογία. Όσο πιο σφαιρική και διαθεματική είναι η αντιμετώπιση της γνώσης τόσο πιο μεγάλη είναι η αξιοποίησή της από τον ανθρώπινο εγκέφαλο και έτσι προωθείται η επιστήμη και ο ανθρώπινος πολιτισμός.
Μια άλλη εκπαιδευτική καινοτομία που προωθώ είναι η ενσωμάτωση των αρχών των Γνωστικών Νευροεπιστημών στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη. Κατά την περίοδο της πανδημίας έγραψα ένα σχετικό άρθρο στο διεθνές εκπαιδευτικό περιοδικό “K12 Digest”, άρθρο που είχε παγκόσμια απήχηση και προκάλεσε πολλές συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων.

5. Πρόσφατα έχετε λάβει τον τίτλο της «Διεθνούς Πρέσβειρας Εκπαίδευσης και Εθελοντισμού της Ακαδημίας Εθελοντισμού» της HELP HELLAS. Ποιο όραμα έχετε σκοπό να προωθήσετε μέσα από αυτή τη θέση;

Το όραμά μου είναι στην πραγματικότητα ένα τρίπτυχο οραμάτων. Καταρχήν θέλω να διαδοθεί και να γίνει βίωμα σε όλο τον κόσμο ότι ο εθελοντισμός χρειάζεται την εκπαίδευση και η εκπαίδευση τον εθελοντισμό. Και μια Ελληνική Ακαδημία της Κοινωνίας των Πολιτών, αγωνίζεται για να κατακτήσει τον σκοπό αυτό προκειμένου να δημιουργήσει μια νέα γενιά υπεύθυνων και ενεργών πολιτών.
Δεύτερον, οραματίζομαι τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου αλληλοϋποστήριξης Ελλήνων που θα βασίζεται στον εθελοντισμό. Για το πώς μπορούμε δηλαδή να ενώσουμε τους Έλληνες του Κόσμου μέσω του εθελοντισμού. Τέλος, έχω θέσει σαν σκοπό της ζωής μου την υποστήριξη των λιγότερο ευνοημένων ομάδων, όπως είναι τα ΑμεΑ. Θα ασχοληθώ με την εμψύχωση και ενδυνάμωση όσων εμπλέκονται στο τεράστιας σημασίας έργο της Ειδικής Αγωγής και παράλληλα θα συμμετάσχω στις προσπάθειες καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού. Και προς αυτή την κατεύθυνση η Ακαδημία Εθελοντισμού βάζει ισχυρά θεμέλια με στόχο την προσβασιμότητα σε όλα τα επίπεδα για τα άτομα με αναπηρία.
Μέσα από τις προσπάθειές μου ελπίζω ότι θα αναδειχθεί η Ελλάδα του Ουμανισμού και του Πολιτισμού σε παγκόσμιο επίπεδο, ως η Χώρα που προώθησε και προωθεί τον ανθρωπισμό αλλά και την κοινωνική αλληλεγγύη με το «ελληνικό φιλότιμο» που μας χαρακτηρίζει, σε πείσμα των δύσκολων καιρών που ζούμε.

6. Τι χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ένας εκπαιδευτικός στο σχολείο σήμερα, προκειμένου να είναι «καλός δάσκαλος»;

Ένας «καλός δάσκαλος» δεν διδάσκει απλώς, εμπνέει τους μαθητές του. Καλλιεργεί την αγάπη για την μάθηση και ενθαρρύνει την κριτική σκέψη. Μεταμορφώνει τα προβλήματα σε ευκαιρίες και προτρέπει τους μαθητές να εκφράσουν όχι μόνο τις απόψεις τους αλλά και τα συναισθήματα τους. Φυσικά, πάνω από όλα βασική προϋπόθεση για την επιτυχία του διδακτικού έργου είναι η αγάπη του δασκάλου για τους μαθητές του.

7. Πολλές φορές η ελληνική κοινωνία τηρεί επικριτική στάση απέναντι στους εκπαιδευτικούς. Πώς το σχολιάζετε αυτό;

Θεωρώ ότι οι Έλληνες εκπαιδευτικοί είναι ιδιαίτερα δραστήριοι και κάνουν πολύ αξιόλογο έργο. Στην περίοδο του κορωνοϊού οι εκπαιδευτικοί αγκάλιασαν την τηλεκπαίδευση, δημιούργησαν και ανέβασαν στις πλατφόρμες πολυάριθμα μαθησιακά αντικείμενα και στήριξαν με επιτυχία τις πολύ δύσκολες εκπαιδευτικές διαδικασίες. Πιστεύω ότι η πανδημία του κορωνοϊού ανέδειξε τον ηγετικό ρόλο του εκπαιδευτικού ο οποίος μέχρι τότε ήταν «αφανής» ήρωας.

8. Πρόσφατα έχετε συγγράψει ένα βιβλίο για παιδιά με τίτλο «Πλανητικές Συνεντεύξεις». Πείτε μερικά λόγια γι’ αυτό το βιβλίο.

Το βιβλίο εκδόθηκε φέτος τον Ιούλιο από τις εκδόσεις «Ελληνοεκδοτική». Είναι ένα βιβλίο αστρονομίας για παιδιά από 5 ετών και πάνω. Είναι ένα ανάγνωσμα φαντασίας με πολύ χιούμορ και ευρηματικότητα. Ένας δημοσιογράφος καλεί τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος για συνέντευξη. Οι πλανήτες εμφανίζονται ένας ένας και τότε διαδραματίζονται ευτράπελες σκηνές ανάμεσα σε αυτούς και τον δημοσιογράφο. Μέσα από τους αστείους διαλόγους το βιβλίο περνάει αβίαστα στα παιδιά πολλές και αρκετά σύνθετες επιστημονικές πληροφορίες. Όπως αποτυπώνονται στη μνήμη τα αστεία λόγια των διαλόγων, έτσι αποτυπώνονται και οι πληροφορίες. Αυτό το βιβλίο αποδεικνύει ότι η μάθηση μπορεί να είναι μια πολύ διασκεδαστική υπόθεση.

9. Πώς βλέπετε τις προοπτικές την ελληνικής εκπαίδευσης από δω και μπρος;

Θα σας έλεγα ότι είμαι αισιόδοξη όσον αφορά την συνειδητοποίηση από πλευράς της ελληνικής κοινωνίας αλλά και της ελληνικής πολιτείας για την σημασία που έχει η Παιδεία και η Γνώση στη σημερινή εποχή. Πρέπει όμως να τολμήσουμε αλλαγές με τομές ουσιαστικές στον τρόπο που προσεγγίζουμε τον τρόπο εκπαίδευσης κάνοντας την πιο σύγχρονη, πιο ενδιαφέρουσα, πιο διαδραστική και πιο διασκεδαστική στις μικρές ηλικίες. Επίσης να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό έγκαιρα προκειμένου να βοηθήσουμε τους εφήβους μας να μην κάνουν λανθασμένες επιλογές και να συνδέσουμε την παραγωγή και την πραγματική οικονομία με τα Πανεπιστήμια μας.

Και προς αυτή την κατεύθυνση χαίρομαι γιατί διαπιστώνω ότι ο σημερινός Πρωθυπουργός κος Μητσοτάκης επιχειρεί να δημιουργήσει μια νέα φιλοσοφία οδηγώντας την χώρα μας σε μια εξωστρέφεια στον τομέα αυτό, με επαφές και συνέργειες που διαπιστώνω στο εξωτερικό με την διεθνή πνευματική και πανεπιστημιακή κοινότητα.