Ένα κοινό ερευνητικό σχήμα Ελλάδας, Βουλγαρίας και Ρουμανίας για την αναβάθμιση των μεταφορών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη προτάθηκε από τον υφυπουργό Ανάπτυξης Σταύρο Καλαφάτη, κατά τη διάρκεια διεθνούς φόρουμ στη Σόφια στις 6 Νοεμβρίου 2026. Η πρόταση αφορά έναν τριμερή ερευνητικό κόμβο (Greece–Bulgaria–Romania R&D Hub), που θα μπορούσε να διεκδικήσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για πιο αποδοτικές, ασφαλείς και περιβαλλοντικά βιώσιμες μεταφορές.
Τι είναι ο Κάθετος Διάδρομος Μεταφορών
Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται στη διασύνδεση του Αιγαίου με τη Μαύρη Θάλασσα και τα βορειότερα ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών. Η αξιοποίηση θαλάσσιων, οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για το εμπόριο, την εφοδιαστική αλυσίδα και την πρόσβαση σε αγορές της Κεντρικής Ευρώπης. Στη συζήτηση υπογραμμίστηκε ο ρόλος της Θεσσαλονίκης, της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας, σε συνδυασμό με λιμάνια της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.
Έξυπνα σύνορα και ψηφιακά δίδυμα
Στις τεχνολογίες που παρουσιάστηκαν περιλαμβάνονται η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη διαχείριση των ροών, αισθητήρες Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT), ψηφιακά τελωνεία και ηλεκτρονικά έγγραφα μεταφοράς. Ένας δεύτερος άξονας αφορά τα ψηφιακά δίδυμα: υπολογιστικά μοντέλα που θα μπορούσαν να προσομοιώνουν τη λειτουργία ενός δικτύου και να βοηθούν στην πρόβλεψη συμφόρησης, τεχνικών προβλημάτων ή ακραίων καιρικών συνθηκών.
Πράσινα λιμάνια και εναλλακτικά καύσιμα
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης υποδομές ηλεκτροδότησης πλοίων από την ξηρά, ανάπτυξη λύσεων εναλλακτικών καυσίμων και δράσεις πράσινης μετάβασης στα λιμάνια. Αυτά τα μέτρα, εφόσον υλοποιηθούν, μπορούν να περιορίσουν τοπικές εκπομπές και να υποστηρίξουν την αλλαγή στον ενεργειακό προσανατολισμό του κλάδου.
Τι έχει αποφασιστεί και τι όχι
Η δημιουργία του τριμερούς R&D Hub παρουσιάστηκε ως πρόταση συνεργασίας προς εταίρους και όχι ως ήδη υπογεγραμμένη συμφωνία ή εγκεκριμένο έργο. Η διεκδίκηση πόρων από ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία θα απαιτήσει περαιτέρω σχεδιασμό, συμπράξεις και αξιολόγηση προτάσεων. Το ενδιαφέρον για τη Βόρεια Ελλάδα συνδέεται με το ερευνητικό δυναμικό της περιοχής και τις δυνατότητες διασύνδεσης των υφιστάμενων υποδομών.
Το πλαίσιο της πρότασης αναπτύσσεται στην ανακοίνωση του Υπουργείου Ανάπτυξης της 6ης Νοεμβρίου 2026.
