Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα που προκύπτουν από τον εξειδικευμένο δείκτη FREI, η κατάσταση των κλειστών ακινήτων στην Ελλάδα παρουσιάζεται ιδιαίτερα προβληματική. Η έρευνα ρίχνει φως στην πραγματική δυνατότητα άμεσης αξιοποίησης αυτών των εγκαταλελειμμένων ή ανενεργών κτιρίων, αποκαλύπτοντας μια εικόνα που απέχει πολύ από τις αρχικές εκτιμήσεις. Το εντυπωσιακό και εν πολλοίς ανησυχητικό συμπέρασμα είναι ότι, από το σύνολο των κλειστών ακινήτων που καταγράφονται, μόλις ένας στους δέκα είναι σε θέση να τεθεί σε άμεση χρήση, είτε για οικιστικούς, είτε για εμπορικούς, είτε για άλλες χρήσεις. Αυτό το ποσοστό υποδηλώνει ότι η πλειονότητα των κλειστών ακινήτων απαιτούν εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης, εκσυγχρονισμού ή αντιμετώπισης σοβαρών τεχνικών ή νομικών ζητημάτων πριν μπορέσουν να ενταχθούν στην αγορά. Η συντήρηση, η στατική επάρκεια, η συμμόρφωση με σύγχρονους κανονισμούς και πολλές φορές η επίλυση περίπλοκων ιδιοκτησιακών ζητημάτων καθιστούν την πλειονότητά τους μη ελκυστικές για άμεση επένδυση ή χρήση.
Η διαπίστωση αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις στην πορεία της κτηματαγοράς και στην ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η ύπαρξη ενός μεγάλου αποθέματος ακινήτων που παραμένουν ανενεργά, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει ζήτηση, δημιουργεί στρεβλώσεις και περιορίζει τη ρευστότητα. Το γεγονός ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ακινήτων που βρίσκονται εκτός χρήσης δεν μπορούν να επαναδραστηριοποιηθούν άμεσα, επιβάλλει την διερεύνηση των βαθύτερων αιτιών που οδηγούν σε αυτή την κατάσταση. Η ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις, που συχνά είναι υψηλού κόστους, καθώς και η χρονοβόρα διαδικασία για την αποκατάσταση και την αδειοδότηση, αποτελούν ουσιαστικά εμπόδια. Αυτή η κατάσταση αφορά τόσο την εγχώρια ζήτηση, όσο και τις δυνατότητες προσέλκυσης ξένων επενδυτών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αναζωογόνηση της αγοράς. Το εύρημα ότι μόλις το 10% των κλειστών ακινήτων είναι άμεσα αξιοποιήσιμα, αναδεικνύει τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει την θεωρητική διαθεσιμότητα από την πρακτική δυνατότητα.
Πολλά από αυτά τα ακίνητα, αν και φαίνονται «κλειστά», ουσιαστικά βρίσκονται σε αχρηστία για χρόνια, έχοντας υποστεί σημαντικές φθορές από τον χρόνο και την έλλειψη συντήρησης. Οι προσπάθειες για την εκκίνησή τους απαιτούν εκτεταμένες μελέτες, πολύπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες και, κυρίως, σημαντική οικονομική επένδυση. Αυτός ο συνδυασμός παραγόντων καθιστά την είσοδό τους στην αγορά εξαιρετικά δύσκολη και χρονοβόρα, παρατείνοντας την αδράνειά τους. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει την ανάγκη για συνολική αναθεώρηση των πολιτικών που αφορούν την διαχείριση και την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτηριακού αποθέματος. Είναι σαφές ότι η βελτίωση της κατάστασης απαιτεί συντονισμένες δράσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις. Η απλούστευση των διαδικασιών για την ανακαίνιση και την επανένταξη στην αγορά, η παροχή κινήτρων για επενδύσεις σε αναπλάσεις, καθώς και η αποτελεσματικότερη διαχείριση των νομικών πτυχών που περιβάλλουν πολλά από αυτά τα ακίνητα, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες.
Η αύξηση του ποσοστού των άμεσα αξιοποιήσιμων ακινήτων θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση της στεγαστικής κρίσης, στην τόνωση της οικοδομικής δραστηριότητας και στην ενίσχυση της οικονομίας συνολικά, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και προσελκύοντας κεφάλαια. Η έρευνα του δείκτη FREI λειτουργεί ως ένα καμπανάκι, που υποδεικνύει την ανάγκη για αποφασιστικές κινήσεις. Η κατανόηση του πραγματικού ποσοστού άμεσα αξιοποιήσιμων κλειστών ακινήτων στην Ελλάδα είναι θεμελιώδης για τη χάραξη αποτελεσματικών πολιτικών. Όταν εκτιμάται ότι μόνο 1 στα 10 είναι έτοιμο για χρήση, αυτό σηματοδοτεί ότι οι υπόλοιπες 9 περιπτώσεις αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια. Αυτά τα εμπόδια δεν είναι μόνο οικονομικής φύσης, αλλά και γραφειοκρατικής, τεχνικής, ακόμη και νομικής. Η χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία αποκατάστασης, η διασφάλιση της πολεοδομικής και οικοδομικής συμμόρφωσης, και η επίλυση πολυεπίπεδων ιδιοκτησιακών διαφορών, καθιστούν την πλειοψηφία των κλειστών ακινήτων μη προσβάσιμη για άμεση αξιοποίηση.
Αυτή η πραγματικότητα υπογραμμίζει την ανάγκη για την επανεξέταση των υφιστάμενων πλαισίων και την ανάπτυξη νέων, πιο ευέλικτων και αποτελεσματικών μηχανισμών, που θα διευκολύνουν την επαναδραστηριοποίηση αυτών των ακινήτων και θα ενσωματώσουν την αξία τους στην οικονομική ζωή της χώρας.
