Σαν σήμερα, στις 14 Ιουνίου του 1934, τα βλέμματα του κόσμου στράφηκαν στη Βενετία, όπου έλαβε χώρα η πρώτη, ιστορικής σημασίας, συνάντηση του Αδόλφου Χίτλερ και του Μπενίτο Μουσολίνι. Η αλληλογραφία και οι δημόσιες δηλώσεις τους, μετά από χρόνια, θα παρουσίαζαν ένα δυσκίνητο «ατσάλινο μέτωπο» του Άξονα, προβάλλοντας μια εικόνα ενότητας και κοινού σκοπού. Ωστόσο, η πραγματικότητα πίσω από τις κλειστές πόρτες της πρώτης τους συνάντησης αποκάλυψε ένα πολύ διαφορετικό σκηνικό: μια ατμόσφαιρα βαθιάς δυσπιστίας, έντονου ατομικισμού και απροκάλυπτης αντιπάθειας. Η προκαταρκτική αυτή επαφή δεν γέννησε την εντυπωσιακή αρμονία που ίσως αποπνέει η μετέπειτα ιστορική τους διαδρομή, αλλά περισσότερο τις υπόγειες εντάσεις που θα καθόριζαν την πορεία τους. Ο Μπενίτο Μουσολίνι, ήδη ξεπερνώντας τη δεκαετία της αδιαμφισβήτητης εξουσίας στην Ιταλία, αντιλαμβανόταν τον εαυτό του ως τον «μεγάλο δάσκαλο» του ευρωπαϊκού φασισμού, έναν αδιαμφισβήτητο ηγέτη με πλούσια πολιτική εμπειρία.
Απέναντί του, ο Αδόλφος Χίτλερ, αν και ταχέως ανερχόμενος, φάνταζε σε πολλά σημεία άπειρος και –για τον Μουσολίνι– άξεστος. Αυτή η αντίληψη της ανισότητας, όχι μόνο σε θεσμική ωριμότητα αλλά και σε προσωπική έκφραση, πυροδότησε μια αίσθηση περιφρόνησης από τον Ιταλό δικτάτορα. Η διαφορά στην ηλικία, την πολιτική εμπειρία και την αντίληψη της «ηγετικής» προσωπικότητας, δημιούργησαν ένα κλίμα όπου η σύγκριση ήταν αναπόφευκτη και, για τον Μουσολίνι, επιζήμια για τον νεαρό Γερμανό καγκελάριο, καθιστώντας δύσκολη την αρχική επαφή. Οι συζητήσεις φαίνεται πως επικεντρώθηκαν σε θέματα εθνικής πολιτικής, γερμανικής ανασυγκρότησης και ευρωπαϊκής γεωπολιτικής. Ωστόσο, οι προσωπικές τους ατζέντες και οι αλληλοσυγκρουόμενες φιλοδοξίες τους δεν άργησαν να έρθουν στην επιφάνεια. Ο Μουσολίνι, με την αύρα της «βετεράνου» ηγέτη, αποσκοπούσε στο να επιβάλει την κυριαρχία του και να διαμορφώσει την πολιτική ατζέντα, ενώ ο Χίτλερ, αν και φαινομενικά υποχωρητικός, είχε ήδη αρχίσει να ξεδιπλώνει το δικό του, πιο ριζοσπαστικό, σχέδιο.
Η «πρώτη επαφή» αποκάλυψε λεπτές ισορροπίες δυνάμεων και ξεκάθαρες προθέσεις, που δεν ήταν πάντα ευθυγραμμισμένες, προμηνύοντας τις μελλοντικές προστριβές τους, παρόλες τις προσπάθειες παρουσίασης ενότητας. Το αποκορύφωμα αυτής της δυσπιστίας και της αμοιβαίας δυσφορίας, όπως καταγράφεται σε μεταγενέστερες μαρτυρίες, ήρθε την αμέσως επόμενη μέρα. Ο Μουσολίνι, μη κρύβοντας την απογοήτευσή του ή και την ειρωνεία του, περιέγραψε τον Χίτλερ με έναν αμφιλεγόμενο χαρακτηρισμό, αποκαλώντας τον «μικρή ανόητη μαϊμού». Ένας όρος που υποδήλωνε όχι μόνο έλλειψη σεβασμού, αλλά και μια εντελώς υποτιμητική αντίληψη για την ικανότητα και την προσωπικότητα του Γερμανού ηγέτη. Αυτή η δηκτική παρατήρηση, ακόμα κι αν εκφράστηκε ιδιωτικά, αντικατοπτρίζει την αρχική αποτίμηση του Μουσολίνι, ο οποίος δεν είδε στον Χίτλερ τον ισότιμο σύμμαχο που ίσως περίμενε, αλλά έναν ασταθή και απρόβλεπτο παράγοντα, παρόλο που η Ιστορία θα τους έφερε αργότερα να συμπράττουν σε μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ανθρωπότητας, ένα «ατσάλινο μέτωπο», που όμως χτίστηκε πάνω σε εύθραυστες βάσεις.
Η αρχική αυτή συνάντηση στη Βενετία, λοιπόν, αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση πως η πορεία της Ιστορίας σπάνια είναι γραμμική και οι συμμαχίες, ακόμα και οι πιο ισχυρές, σφυρηλατούνται μέσα από σύνθετες και συχνά δυσάρεστες αλληλεπιδράσεις. Η περιφρόνηση και η έλλειψη εμπιστοσύνης που χαρακτήρισαν την πρώτη επαφή των δύο δικτατόρων, αν και φαινομενικά αντίθετη με την εικόνα του συμπαγούς Άξονα, ήταν στην πραγματικότητα ένα πρώιμο σημάδι των προσωπικών φιλοδοξιών και της ατομικής ισχύος που καθόριζαν, τελικά, τις αποφάσεις τους. Η αποκαλούμενη «φιλία» και συνεργασία τους, παρότι θα έδινε το στίγμα της στην παγκόσμια ιστορία, βασίστηκε αρχικά σε μια ασταθή αλληλεπίδραση, με κάθε πλευρά να διατηρεί τις επιφυλάξεις της και να αναζητά την προσωπική της υπεροχή.
