Με την έντονη παρουσία του Γιώργου Χατζημάρκου, Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου και Αντιπροέδρου στην Επιτροπή των Περιφερειών, η Ρόδος εξελίχθηκε σε πεδίο σημαντικών διεκδικήσεων για το μέλλον της Ευρώπης. Η “Διακήρυξη της Ρόδου”, όπως ονομάστηκε το κείμενο που προέκυψε, αποτελεί ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα από περισσότερους από 100 αιρετούς, Περιφερειάρχες και Δημάρχους, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στην εκδήλωση της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) στην Επιτροπή των Περιφερειών (EPP-CoR). Η συνάντηση αυτή, σε υψηλό επίπεδο, είχε ως κεντρικό αντικείμενο συζήτησης το επερχόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συμμετέχοντες τόνισαν ομόφωνα την κρίσιμη σημασία της ενίσχυσης των Περιφερειών και των Δήμων, επισημαίνοντας ότι η άμεση επαφή με τους πολίτες και η κατανόηση των τοπικών αναγκών τους καθιστούν αδιαμφισβήτητους τους πρωταγωνιστές στην υλοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών και προγραμμάτων.
Η διακήρυξη υπογραμμίζει την ανάγκη για διεύρυνση της συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και για την εξασφάλιση επαρκών χρηματοδοτικών πόρων που θα επιτρέψουν την αποτελεσματική υλοποίηση αναπτυξιακών έργων και την αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων. Η επιλογή της Ρόδου ως τόπου διεξαγωγής της συνεδρίασης δεν ήταν τυχαία, καθώς αναδεικνύει την ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία της περιοχής και την επιτακτική ανάγκη για στοχευμένες επενδύσεις που θα συμβάλουν στην πολυεπίπεδη ανάπτυξή της. Η “Διακήρυξη της Ρόδου” είναι ένα σαφές κάλεσμα για την ουσιαστική αναγνώριση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αυτοδιοικητικοί παράγοντες ζητούν την ενσωμάτωση των προτεραιοτήτων τους στο επόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν υπεύθυνα στις αυξανόμενες απαιτήσεις των πολιτών, από την πράσινη μετάβαση και την ψηφιακή σύγκλιση έως την αντιμετώπιση κοινωνικών ανισοτήτων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Η διεκδίκηση αυτή δεν περιορίζεται σε χρηματοοικονομικούς όρους, αλλά επεκτείνεται και στη θεσμική ενδυνάμωση, με αίτημα για μεγαλύτερη αυτονομία και συμμετοχή στη χάραξη εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών. Η εμπειρία και η γνώση που κατέχουν οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης θεωρούνται αναντικατάστατες για την επιτυχία των ευρωπαϊκών στόχων, καθιστώντας την επένδυση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, επένδυση στην ίδια την Ευρώπη. Ο Γιώργος Χατζημάρκος, ως οικοδεσπότης της εκδήλωσης, έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στην ανάγκη για συνεργασία και διάλογο μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και των περιφερειακών και τοπικών αρχών. Τόνισε ότι η αποτελεσματική διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και η υλοποίηση ουσιαστικών έργων απαιτεί στενή συνεργασία και σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων. Η “Διακήρυξη της Ρόδου” αποτελεί μία εμπεριστατωμένη πρόταση για την αναμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής, με έμφαση στην αποκέντρωση και την ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης.
Οι υπογράφοντες επισημαίνουν ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης πολλαπλών κρίσεων, από την κλιματική αλλαγή έως τις προσφυγικές ροές, και απαιτείται η ανάλογη στήριξη για να φέρει εις πέρας τις αρμοδιότητές της. Η ισχυρή παρουσία διαφορετικών Περιφερειών και Δήμων της Ευρώπης στη Ρόδο, αποδεικνύει την καθολική αναγνώριση της σημασίας αυτού του θέματος και τη σταθερή δέσμευση των αυτοδιοικητικών ηγεσιών για ένα πιο δίκαιο, ισόνομο και βιώσιμο ευρωπαϊκό μέλλον, με ισχυρούς τοπικούς πυλώνες. Η ουσία της “Διακήρυξης της Ρόδου” συμπυκνώνεται στη διεκδίκηση μιας πιο ισότιμης μεταχείρισης των περιφερειακών και τοπικών αρχών στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής λήψης αποφάσεων, ιδίως όσον αφορά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων και της κατανομής των πόρων του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης επιθυμούν να έχουν ουσιαστικότερη λόγο στον σχεδιασμό πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα τις περιοχές τους, θεωρώντας ότι η εγγύτητα με τους πολίτες τους δίνει μια μοναδική οπτική γωνία και την ικανότητα να μετατρέψουν τις ευρωπαϊκές αρχές σε απτές πραγματικότητες.
Η έμφαση στην ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θεωρείται κρίσιμη για την επίτευξη της ευρωπαϊκής συνοχής, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την ενίσχυση της δημοκρατικής συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα. Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος απαιτεί την ενεργή στήριξη όχι μόνο των ευρωπαϊκών θεσμών, αλλά και των εθνικών κυβερνήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι περιφέρειες και οι δήμοι θα διαθέτουν τους απαραίτητους πόρους και την δέουσα αυτονομία για να υλοποιήσουν τους φιλόδοξους στόχους που τίθενται για το μέλλον της ευρωπαϊκής ηπείρου. Η Ρόδος, με τη “Διακήρυξή” της, κήρυξε την έναρξη ενός νέου κύκλου διεκδικήσεων για την ενδυνάμωση της αποκεντρωμένης διακυβέρνησης.
