Στόχος είναι η αύξηση της βασικής σύνταξης στον μέγιστο δυνατό βαθμό, χωρίς να επηρεαστούν οι δυνατότητες του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, είπε ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρίνος Μουσιούττας την Τρίτη, σε διάσκεψη Τύπου, όπου παρουσίασε τα πεπραγμένα και τους στόχους του Υπουργείου.
Με τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση να αποτελεί την «κορωνίδα» του προγραμματισμού του Υπουργείου για το 2026, ερωτηθείς για το ύψος της κατώτατης σύνταξης μετά τη μεταρρύθμιση και κληθείς να σχολιάσει δηλώσεις πολιτικών για το θέμα, ο Υπουργός ανέφερε ότι «προεκλογικά έχουν ακουστεί διάφορες αναφορές», σημειώνοντας ότι πρέπει πάντα να εξετάζεται αν οι εξαγγελίες μπορούν να υλοποιηθούν.
«Αυτό που μπορώ σίγουρα να πω είναι ότι η (βασική) σύνταξη θα είναι πιο κάτω από €1.088», με βάση τα στοιχεία που επεξεργάζεται ο αναλογιστής. «Δίνουμε το μέγιστο δυνατόν, χωρίς να διαταράσσουμε οικονομικές ισορροπίες», πρόσθεσε ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου, Στέλιος Χειμώνας, με τον Υπουργό να προσθέτει ότι το ποσό που θα ανακοινωθεί θα είναι σύμφωνο με τις δυνατότητες του Ταμείου.
Επανέλαβε, εξάλλου, ότι η πιο μεγάλη ποσοστιαία αύξηση θα σημειωθεί στις πιο χαμηλές συντάξεις.
Αφού ανέφερε ότι το χρονοδιάγραμμα περιλαμβάνει κατάθεση των νομοσχεδίων της μεταρρύθμισης στη Βουλή τον Ιούνιο 2026, έναρξη κοινοβουλευτικής συζήτησης τον Σεπτέμβριο 2026, και επίσημη εφαρμογή του νέου συστήματος την 1η Ιανουαρίου 2027, ο Υπουργός ρωτήθηκε αν αυτό είναι εφικτό. Ο κ. Μουσιούττας είπε ότι οι κοινωνικοί εταίροι φαίνεται να μην έχουν τόσες διαφορές στον Πρώτο Πυλώνα, αλλά ζητούν περισσότερη ενημέρωση, με συγκεκριμένα στοιχεία και διευκρινίσεις.
Οι μεγαλύτερες διαφορές φαίνεται να εντοπίζονται στον Δεύτερο Πυλώνα, είπε ο Υπουργός, εκτιμώντας ότι μέσω του διαλόγου, που έχει ήδη ξεκινήσει εντατικά, μπορούν να επιλυθούν. «Πρόθεσή μας είναι να μπορέσουμε να καταθέσουμε τα νομοθετήματα για τον Πρώτο Πυλώνα πριν κλείσει η Βουλή» για τις θερινές διακοπές, είπε.
«Έγινε αποδεκτό από τους κοινωνικούς εταίρους, ότι ό,τι και να αποφασιστεί στον Δεύτερο Πυλώνα, η εφαρμογή του θα πάρει 3-4 χρόνια», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι κοινωνικοί εταίροι ζητούν μία ταυτόχρονη συζήτηση των δύο πυλώνων. «Αυτό όμως μας βγάζει εκτός των χρονοδιαγραμμάτων που είχαμε θέσει για τον Πρώτο Πυλώνα. Θεωρώ ότι θα τηρήσουμε το χρονοδιάγραμμα όσον αφορά τον Πρώτο, ενώ η δέσμευσή μας για τον Δεύτερο είναι για όσο το δυνατόν ταχύτερη συζήτηση και κατάληξη».
Εξάλλου, επισήμανε ότι ο ρόλος του Εργατικού Συμβουλίου είναι συμβουλευτικός, και παρόλο που θα ήταν «ευχής έργο» να υπάρχει ομοφωνία, το Υπουργείο έχει τη δυνατότητα να καταθέσει τη μεταρρύθμιση, έστω κι αν υπάρχουν διαφωνίες.
Σύμφωνα με τον Υπουργό, στόχοι της μεταρρύθμισης είναι η διασφάλιση επαρκούς και ανθεκτικού συνταξιοδοτικού εισοδήματος για όλους, η μείωση του κινδύνου φτώχειας μεταξύ των συνταξιούχων και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Ο Πρώτος Πυλώνας, σημείωσε, εισάγει μια νέα αναδιανεμητική «Βασική Σύνταξη» που αντικαθιστά την κατώτατη και κοινωνική σύνταξη, διατηρώντας παράλληλα τον ανταποδοτικό χαρακτήρα της Συμπληρωματικής Σύνταξης.
Παράλληλα, προβλέπεται ελάφρυνση της αναλογιστικής μείωσης για πρόωρες συνταξιοδοτήσεις στο 63ο έτος, δυνατότητα καταβολής εισφορών από εισοδηματίες, καθώς και αναγνώριση επιδοτούμενων εισφορών για νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, άτυπους φροντιστές, ανασφάλιστες μητέρες και άτομα με αναπηρία.
Για τον Δεύτερο Πυλώνα (Επαγγελματικά Ταμεία Πρόνοιας), προγραμματίζεται ολοκληρωμένη αναβάθμιση σε ορίζοντα τριών έως τεσσάρων ετών, με ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου, ανεξαρτητοποίηση της Εποπτικής Αρχής και επέκταση της συμμετοχής των εργαζομένων.
Επιπλέον, για τη διαφάνεια και αποτελεσματική διαχείριση του Ταμείου, τερματίζεται ο κρατικός δανεισμός από το ΤΚΑ, δημιουργείται Ανεξάρτητη Εποπτική Αρχή και θεσπίζεται ξεχωριστός λογαριασμός στον οποίο θα μεταφέρονται απευθείας τα πλεονάσματα και οι δόσεις αποπληρωμής των κρατικών οφειλών.
Όσον αφορά την Επενδυτική Πολιτική και για τον τερματισμό του δανεισμού από το ΤΚΑ, είπε ότι η συζήτηση γίνεται με τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Οικονομικών και η συζήτηση μεταξύ των δύο Υπουργείων αναμένεται να μπει στην τελική ευθεία το αμέσως επόμενο διάστημα. Αναφορικά με την αποπληρωμή του χρέους του κράτους προς το Ταμείο, σημείωσε ότι η φόρμουλα που θα χρησιμοποιηθεί θα είναι τέτοια «ώστε και τα λεφτά να έρχονται στο Ταμείο αλλά και να μη διακινδυνεύσει η γενικότερη οικονομία».
Επιπλέον, σημείωσε ότι το αποθεματικό του ΤΚΑ αποτελεί ένα τεράστιο χαρτοφυλάκιο. «Οι όποιες (επενδυτικές) ενέργειες πρέπει να γίνουν πολύ προσεκτικά, για να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία του σώματος (που θα αποφασίζει για την επενδυτική πολιτική), η σχολαστική εποπτεία του» και οι επενδύσεις να μην είναι μεγάλου ρίσκου, ώστε αυτά τα λεφτά «να τα διαφυλάσσουμε ως κόρη οφθαλμού».
Δίνοντας στοιχεία για την κατάσταση του Ταμείου το 2024, είπε ότι έχουν αυξηθεί οι εισφορείς σε 592.189 από 580.023 το 2023, με σημαντική αύξηση των εσόδων από εισφορές, που συνολικά ξεπερνούν τα €2,7 δισ., ενίσχυση των παροχών προς τους δικαιούχους, που φτάνουν τα €2,06 δισ., ενώ το 2024 καταγράφηκε μεγάλη άνοδος στο ετήσιο πλεόνασμα του Ταμείου, γύρω στα €290 εκ.
Ισχυρή αγορά εργασίας
—————-
Ο Υπουργός αναφέρθηκε, επίσης, στα ιστορικά υψηλά που καταγράφηκαν στην αγορά εργασίας κατά το 2025. Συγκεκριμένα, το ποσοστό απασχόλησης ανήλθε στο 81,3%, επιτυγχάνοντας πέντε χρόνια νωρίτερα τον εθνικό στόχο του 80% που είχε τεθεί για το 2030. Παράλληλα, οι εγγεγραμμένοι άνεργοι μειώθηκαν στους 10.152, σημειώνοντας μια ουσιαστική μείωση της τάξης του 7,9% σε σύγκριση με το 2024.
Σύμφωνα με τον Υπουργό, η Κύπρος είναι μία από τις «πιο ισχυρές αγορές εργασίας στην ΕΕ», αφού ο μέσος όρος ανεργίας στην ΕΕ διαμορφώνεται στο 6% και στην Κύπρο διατηρείται σταθερά κάτω του 5%, ενώ το 2025 η ανεργία περιορίστηκε μόλις στο 4,4%. Επίσης, η ανεργία των νέων υποχώρησε στο 13,5% και από το 2024 βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, για πρώτη φορά από το 2011.
Την ίδια ώρα, ο Υπουργός ανέφερε ότι ο μέσος μηνιαίος μισθός ανήλθε το 2025 στα €2.605, ενώ ο διάμεσος έφτασε τα €1.968, παρουσιάζοντας αύξηση 18,3% και 15,6% αντίστοιχα σε σχέση με το 2022, με το ποσοστό των χαμηλόμισθων εργαζομένων να μειώνεται κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες.
Ακόμα, ανέφερε ότι από τον Ιανουάριο του 2026, ο Εθνικός Κατώτατος Μισθός αναθεωρήθηκε στα €1.088, ωφελώντας άμεσα 39.000 χαμηλόμισθους εργαζόμενους. Ερωτηθείς για την ωριαία απόδοσή του, ο Υπουργός είπε ότι όταν στις 23/12 πέρασε από το Υπουργικό Συμβούλιο το νέο διάταγμα για τον νέο κατώτατο μισθό, υπήρξε παράγραφος ότι «υπάρχει δέσμευση για να ξεκινήσει διάλογος, έτσι ώστε να περιληφθεί και η ωριαία απόδοση» στην επόμενη αναθεώρηση του διατάγματος.
Αναφέρθηκε, ακόμη, στην επίτευξη της «ιστορικής μόνιμης συμφωνίας για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ), που εγγυάται σταδιακή πλήρη αναπλήρωση έως το 2027», ενώ σημείωσε ότι και η Βασική Σύνταξη αυξήθηκε κατά 3,38%, φτάνοντας τα €529,82 μηνιαίως.
Ο κ. Μουσιούττας έκανε, επίσης, αναφορά στην επέκταση της άδειας μητρότητας από 18 σε 22 εβδομάδες για το πρώτο παιδί και στην επέκταση της γονικής άδειας μέχρι το 15ο έτος του παιδιού. Επιπλέον, είπε, θεσπίστηκε νέο ειδικό επίδομα για νέες μητέρες κάτω των 30 ετών, ύψους €4.800, το οποίο καταβάλλεται σε 24 μηνιαίες δόσεις.
Σημείωσε, επίσης, ότι το τηλεφωνικό κέντρο 1450 διεκπεραίωσε πάνω από 715.000 κλήσεις, με σχεδόν 235.000 αιτήματα μόνο το 2025. Ο χρόνος διεκπεραίωσης του επιδόματος ασθενείας μειώθηκε κατά 50% και του βοηθήματος τοκετού κατά 67%, ενώ 6.000 νέοι συνταξιούχοι ετησίως λαμβάνουν την πρώτη τους σύνταξη εντός ενός μόνο μήνα. Ακόμα, είπε ότι ο Ψηφιακός Βοηθός έχει ήδη επεξεργαστεί αυτόνομα πάνω από 44.000 ερωτήματα πολιτών.
Κυπριακή Προεδρία Συμβουλίου ΕΕ
—————–
Ο Υπουργός ανέφερε, επίσης, ότι στο πλαίσιο και της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η Κύπρος προωθεί ενεργά τη δίκαιη και ασφαλή εργασία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την κινητικότητα των εργαζομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με χαρακτηριστικότερη επιτυχία την πολιτική συμφωνία για την αναθεώρηση του Κανονισμού συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, μετά από δέκα χρόνια στασιμότητας.
Στρατηγικοί Στόχοι για το 2026
—————–
Σύμφωνα με τον Υπουργό, ο προγραμματισμός του Υπουργείου για το 2026 επικεντρώνεται σε έξι στρατηγικούς στόχους: στην ολοκλήρωση της Συνταξιοδοτικής Μεταρρύθμισης, στην ταχύτερη ανταπόκριση στις ανάγκες των πολιτών, σε καλύτερους όρους και συνθήκες εργασίας, στην επέκταση της στήριξης των εργαζόμενων γονέων, στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της αδήλωτης και παράνομης εργασίας, και στις συνεχείς επενδύσεις στη διά βίου μάθηση και την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Όσον αφορά την αδήλωτη εργασία, ο Υπουργός είπε ότι το 2025 διενεργήθηκαν 7.920 επιθεωρήσεις και ελέγχθηκαν 18.366 εργοδοτούμενοι, με το ποσοστό της αδήλωτης εργασίας να εντοπίζεται στο 5,48% (εντοπίστηκαν 1.008 αδήλωτοι εργαζόμενοι). Ανέφερε, επίσης, ότι το ποσοστό είναι κατά πολύ μεγαλύτερο (23,24%) στους αλλοδαπούς που εργάζονται παράνομα. Το συνολικό ύψος των ποινών που επιβλήθηκαν ανέρχεται σε €1,8 εκ.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρόσθεσε ότι το 2025 δόθηκαν 11.594 νέες εγκρίσεις για εργοδότηση αλλοδαπών και 9.924 ανανεώσεις. Επισήμανε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν συνολικά 41.612 εγκρίσεις, ενώ τα συνολικά ενεργά συμβόλαια ανέρχονται σε 30.884, καθώς δεν έχουν αξιοποιηθεί όλες οι εγκρίσεις.
Όσον αφορά τις συμφωνίες με τρίτες χώρες για εισαγωγή εργατικού δυναμικού, μετά την ανανέωση της συμφωνίας με την Αίγυπτο, ο Υπουργός αναφέρθηκε στην επικείμενη επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στην Ινδία, σημειώνοντας ότι το θέμα είναι στην ατζέντα και ενδεχομένως να υπάρξει κάποια συμφωνία για το θέμα.
Επιπλέον, ανέφερε ότι από το 2022 οι επιθεωρήσεις για θέματα ασφάλειας και υγείας αυξήθηκαν κατά 35%, ενώ το 2025 διενεργήθηκαν 4.871. Τον τελευταίο χρόνο ο δείκτης ατυχημάτων μειώθηκε κατά 7,2%, είπε. Αναφέρθηκε, εξάλλου, στο «Safe Pass» την υποχρεωτική βασική εκπαίδευση έξι ωρών, σημειώνοντας ότι μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2026 εκπαιδεύτηκαν 6.671 εργαζόμενοι.
Εξάλλου, ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επέκτασης του σχεδίου για τους ξενοδόχους, προκειμένου να περιλαμβάνει κι άλλους τομείς του κλάδου, ο Υπουργός είπε ότι το Υπουργείο είναι σε επικοινωνία, τόσο με εκπροσώπους των ξενοδόχων, όσο και με εκπροσώπους των υπόλοιπων κλάδων της τουριστικής βιομηχανίας, οι οποίοι έχουν θέσει το αίτημα για επέκταση του σχεδίου για τους ξενοδόχους τον Μάιο και για ένταξη κι άλλων τουριστικών επαγγελμάτων. «Δεν υπάρχει ακόμα οποιαδήποτε ειλημμένη απόφαση», είπε, σημειώνοντας ότι το θέμα συζητείται μεταξύ του Υπουργείου Εργασίας, του Υφυπουργείου Τουρισμού και του Υπουργείου Οικονομικών.
Όσον αφορά τον οδικό χάρτη για την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τις Συλλογικές Συμβάσεις, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εργασίας, Στέλιος Χειμώνας, είπε ότι έχει ολοκληρωθεί ο κοινωνικός διάλογος και το νομοσχέδιο που έχει ετοιμαστεί βρίσκεται στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο.
Πάντως, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Υπουργός, το 2025 επιλύθηκαν 60 διαφορές και εξετάστηκαν 1.664 παράπονα. Υπογράμμισε ότι οι απεργίες περιορίστηκαν μόλις σε 7 κατά τη διάρκεια του έτους, με τις χαμένες εργάσιμες μέρες να περιορίζονται σε μόλις 33, σε αντίθεση με 17.914 το 2024 και 58.101 το 2023.
Όσον αφορά το αίτημα των συντεχνιών για διασύνδεση των δημόσιων συμβάσεων με την ύπαρξη συλλογικών συμβάσεων, ο Υπουργός ανέφερε ότι σε συνάντηση των συντεχνιών με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ο Πρόεδρος ζήτησε από τις συντεχνίες να φέρουν εισηγήσεις για το σε ποιο είδος συμβάσεων πρόκριναν ότι θα μπορούσε να υλοποιηθεί αυτό.
