Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης τίθεται πλέον το σοβαρότατο ζήτημα της διερεύνησης του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ), μετά από τις δηλώσεις της Ευρωπαίας Εισαγγελέως. Η τοποθέτησή της, η οποία δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας, κατέστησε σαφές ότι η υπόθεση που βρίσκεται στα χέρια των αρχών δεν αφορά απλώς ευρύτερες πολιτικές διαμεσολαβήσεις ή κάποιου είδους «σuning» των διαδικασιών, αλλά εμπίπτει στο πεδίο του βαρέος ποινικού αδικήματος. Η Ευρωπαία εισαγγελική λειτουργός, με την αυθεντία της θέσης της, εστίασε την προσοχή στο ότι οι δικογραφίες που έχουν σχηματιστεί περιγράφουν την τέλεση σοβαρών εγκλημάτων, εγείροντας έτσι ερωτήματα για την έκταση της διαφθοράς, του νεποτισμού και των αδιαφανών πελατειακών σχέσεων που ενδεχομένως έχουν ριζώσει εντός του οργανισμού. Αυτή η προσέγγιση, πέρα από την τυπικότητα, υποδηλώνει την σοβαρότητα των ερευνών και την πιθανότητα να αποκαλυφθούν δυσώδεις πτυχές της λειτουργίας του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Η έμφαση που δίνεται στο γεγονός ότι τα περιστατικά δεν είναι απλές “στρεβλώσεις” αλλά “σοβαρά εγκλήματα” είναι κρίσιμη για την κατανόηση της φύσης της διερεύνησης. Αυτό σημαίνει ότι οι εμπλεκόμενοι, εφόσον κριθούν ένοχοι, θα αντιμετωπίσουν τις προβλεπόμενες ποινικές κυρώσεις, οι οποίες είναι ανάλογες της βαρύτητας των πράξεων. Οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές, μέσω της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, σηματοδοτούν ότι δεν θα ανεχθούν φαινόμενα που υπονομεύουν την ορθή διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και την ασφάλεια δικαίου. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, λοιπόν, αναδεικνύεται σε ένα κρίσιμο τεστ για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου και λογοδοσίας, με στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διασφάλιση της διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων και την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων του οργανισμού. Η ουσιαστική διαφορά μεταξύ “πολιτικών διαμεσολαβήσεων” και “σοβαρών εγκλημάτων” είναι αυτή που δίνει την ορθότητα στην ποινική διερεύνηση.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται να επιβεβαιώσουν τις σκιές που υπήρχαν εδώ και καιρό σχετικά με τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπου οι κατηγορίες περί ευνοιοκρατίας, ευνοϊκών μεταχειρίσεων και ύπαρξης αδιαφανών δικτύων επιρροής, φούντωναν συνεχώς. Η πραγματική διάσταση των αδικημάτων, όπως υποδεικνύει η Ευρωπαία Εισαγγελέας, ξεπερνά κατά πολύ τις τυπικές παρατυπίες και φτάνει στο σημείο της διάπραξης κακουργημάτων ή πλημμελημάτων που συνιστούν σοβαρή ατασθαλία. Αυτό, ενδεχομένως, να περιλαμβάνει την κατάχρηση εξουσίας, την απόσπαση πόρων, τη χειραγώγηση διαδικασιών, ή άλλες πράξεις που πλήττουν ευθέως το δημόσιο συμφέρον και την εύρυθμη λειτουργία των κοινοτικών πολιτικών. Η έρευνα, που έχει πλέον σοβαρά ποινικά χαρακτηριστικά, αναμένεται να ρίξει φως σε όλες αυτές τις πτυχές, θέτοντας τους υπεύθυνους προ των ευθυνών τους. Η απομόνωση των εν λόγω φαινομένων εκτιμάται ως ζωτικής σημασίας.
Η επίσημη αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ότι η δικογραφία αφορά “σοβαρά εγκλήματα” είναι ένα καθοριστικό σημείο καμπής. Αυτή η αποσαφήνιση ουσιαστικά απομακρύνει την υπόθεση από το πεδίο της τυπικής ή της πολιτικής αντιπαράθεσης και την εντάσσει στην απόλυτη δικαιοδοσία του ποινικού δικαίου. Η αναφορά σε “πολιτικές διαμεσολαβήσεις” θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως κάτι πιο επιεικές, ίσως ως άσκηση πίεσης ή επίδρασης. Αντίθετα, η εστίαση σε “σοβαρά εγκλήματα” υπαινίσσεται την τέλεση πράξεων που, σύμφωνα με το ποινικό δίκαιο, τιμωρούνται αυστηρά. Αυτό μπορεί να αφορά δωροδοκίες, υπεξαιρέσεις, απάτες, κατάχρηση εμπιστοσύνης, ή άλλες παρόμοιες ενέργειες που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική ακεραιότητα και τη διαφάνεια. Η σχολαστική διερεύνηση των στοιχείων της δικογραφίας είναι πλέον επιτακτική, ώστε να διαλευκανθούν πλήρως οι υπόνοιες και να αποδοθεί δικαιοσύνη, με σεβασμό στις αρχές του κράτους δικαίου και στην προστασία των ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονται για την αγροτική ανάπτυξη και την ενίσχυση των αγροτών.
Η αναδιάρθρωση των δομών, ίσως, είναι απαραίτητη.
