Στη σκιά της μεταπολεμικής Ευρώπης, όπου τα μνήμεία του πολέμου και της αντίστασης άρχισαν σιγά σιγά να διαμορφώνουν νέες φιλοσοφικές και πολιτικές ιδέες, ξεδιπλώνεται μια συναρπαστική ιστορία. Ο Γιούργκεν Χάμπερμας, ο χαρισματικός Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, ο οποίος επηρέασε βαθιά τον τρόπο σκέψης μίας ολόκληρης γενιάς, χρωστούσε ένα μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής του ανάπτυξης και της σφαιρικής του αντίληψης της σύγχρονης κοινωνίας σε έναν Έλληνα διανοούμενο. Αυτός ο Έλληνας, όχι μόνο υπήρξε πηγή έμπνευσης για τους φοιτητές του τον οποίο δίδασκε, αλλά είχε διαγράψει και μια εξίσου σημαντική, αν και πολύ λιγότερο γνωστή, διαδρομή: αυτή του ενεργού αντάρτη στις τάξεις του Ε.Λ.Α.Σ., του Εθνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής. Η σύνδεση αυτή, μία σπάνια συγχώνευση υψηλού πνεύματος και ηρωικής δράσης, καθιστά την απουσία του από τη δημόσια μνήμη ακόμη πιο εξόφθαλμη.
Οι Γερμανοί φοιτητές του, αλλά και οι αντιστασιακοί σύντροφοί του στα Βαλκάνια, τον θεωρούσαν φάρο γνώσης και ελπίδας. Η επίδρασή του στην ακαδημαϊκή κοινότητα, τόσο στη Γερμανία όσο και πέραν αυτής, ήταν αναμφισβήτητη. Ο ίδιος ο Χάμπερμας, σε πολλές περιστάσεις, δεν έκρυβε την βαθιά του ευγνωμοσύνη για τις ιδέες και την καθοδήγηση που είχε λάβει από τον Έλληνα μέντορά του, αναγνωρίζοντας την καθοριστική συμβολή του στη διαμόρφωση της δικής του φιλοσοφικής σκέψης. Αυτή η αμοιβαία εκτίμηση, που ξεπερνούσε τα σύνορα και τις εθνικές διαφορές, δημιουργούσε μια γέφυρα ανάμεσα στην ελληνική πνευματική παράδοση και στα σύγχρονα ευρωπαϊκά ρεύματα. Ωστόσο, φαίνεται πως η ιστορική ισορροπία έχει διαταραχθεί, αφήνοντας τον μεγάλο αυτόν Έλληνα σε μια κατάσταση σχεδόν λήθης. Είναι αξιοσημείωτο πώς η Γερμανία, μια χώρα που θα όφειλε να έχει εμβαθύνει στις πνευματικές πηγές που τη βοήθησαν να ανασυγκροτηθεί και να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητά της μετά τον πόλεμο, έχει πρακτικά ξεχάσει την ύπαρξη αυτού του φωτεινού νου.
Οι εσωτερικές συζητήσεις, οι δημοσιεύσεις, ακόμη και οι ακαδημαϊκές μνήμες, μοιάζουν να έχουν παραγκωνίσει έναν από τους πιο ουσιαστικούς του δασκάλους. Η θύμηση ενός αντάρτη του Ε.Λ.Α.Σ. που έγινε μέντορας ενός από τους σημαντικότερους στοχαστές της μεταπολεμικής Γερμανίας, θα έπρεπε να αποτελεί κομμάτι της κοινής ευρωπαϊκής ιστορικής συνείδησης. Η αποσιώπηση αυτή, ωστόσο, δεν είναι ούτε η αρχή ούτε το τέλος της ιστορίας. Αντίστοιχα, η Ελλάδα, η πατρίδα του, η χώρα για την οποία αγωνίστηκε με σθένος και στην οποία προσέφερε τα μέγιστα μέσα από την πνευματική της εργασία, φαίνεται να τον αγνοεί σχεδόν πλήρως. Η αναγνώριση της συμβολής του, ο εορτασμός του έργου του, η διατήρηση της μνήμης του, θα έπρεπε να αποτελούν εθνική προτεραιότητα. Η παραμέληση αυτή, σε συνδυασμό με τη γερμανική αδιαφορία, δημιουργεί ένα τραγικό παράδοξο: ένας άνθρωπος που υπήρξε πηγή έμπνευσης για αμέτρητους, τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στο αμφιθέατρο, μοιάζει να έχει χαθεί από το προσκήνιο.
Η κληρονομιά του, πλούσια και πολυδιάστατη, κινδυνεύει να ξεθωριάσει, όχι λόγω της μειωμένης αξίας της, αλλά λόγω της απουσίας ενεργής διατήρησης και προβολής της.
