Η Ελλάδα βιώνει μια ανησυχητική αύξηση στη χρήση καπνικών και ηλεκτρονικών προϊόντων νικοτίνης από εφήβους, μία τάση που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη μείωση που παρατηρείται στον ενήλικο πληθυσμό. Νέα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι άνω του 50% των 16χρονων Ελλήνων δηλώνουν ότι έχουν δοκιμάσει έστω και μία φορά συμβατικό τσιγάρο ή κάποιο από τα σύγχρονα εναλλακτικά προϊόντα, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα (vapes). Το ιδιαίτερα ανησυχητικό στην όλη υπόθεση είναι ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες όπου, κατά την τελευταία δεκαετία, παρατηρείται σταθερή αύξηση αυτών των συνηθειών στους νεότερους, γεγονός που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς για τη δημόσια υγεία του μέλλοντος. Οι ειδικοί επισημαίνουν την επιτακτική ανάγκη λήψης δραστικών μέτρων. Η διείσδυση των ηλεκτρονικών τσιγάτων, τα οποία συχνά προωθούνται ως λιγότερο βλαβερή εναλλακτική, φαίνεται να αποτελεί έναν βασικό παράγοντα στην αυξανόμενη δημοτικότητα αυτών των προϊόντων μεταξύ των εφήβων.
Η ευρεία διαθεσιμότητα, τα ελκυστικά αρώματα και η ψευδής αίσθηση ασφάλειας που καλλιεργείται, καθιστούν τα vapes ιδιαίτερα ελκυστικά για αυτή την ευάλωτη ηλικιακή ομάδα. Οι έφηβοι, λόγω της ανωριμότητας του οργανισμού τους και της τάσης για πειραματισμό, είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη εξάρτησης από τη νικοτίνη. Επιπλέον, η συνήθεια του ατμίσματος ενδέχεται να λειτουργήσει ως «πύλη» για το κάπνισμα παραδοσιακών τσιγάρων, δημιουργώντας ένα διπλό πρόβλημα δημόσιας υγείας που απαιτεί άμεση και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Οι ειδικοί υγείας κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας ότι η έκθεση στη νικοτίνη κατά την εφηβική ηλικία μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες και μη αναστρέψιμες συνέπειες στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, καθώς και στην αύξηση του κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις και αναπνευστικά προβλήματα αργότερα στη ζωή.
Η αντίληψη ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι ακίνδυνα είναι εκ παραδόσεως λανθασμένη, καθώς περιέχουν πλήθος χημικών ουσιών, ορισμένες από τις οποίες είναι τοξικές και ερεθιστικές για τους πνεύμονες. Η σοβαρότητα της κατάστασης υπογραμμίζεται από την προοπτική δημιουργίας μιας νέας γενιάς εξαρτημένων από τη νικοτίνη ατόμων, γεγονός που μελλοντικά θα επιβαρύνει σημαντικά το σύστημα υγείας και την κοινωνία. Για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσιμης κατάστασης, οι επιστήμονες προτείνουν την άμεση επιβολή αυστηρότερων μέτρων ελέγχου της διάθεσης και διαφήμισης αυτών των προϊόντων, με έμφαση στην απαγόρευση πώλησης σε ανηλίκους και στην αυστηρή τήρηση των υφιστάμενων νόμων. Παράλληλα, τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των προγραμμάτων ενημέρωσης και πρόληψης σε σχολεία και οικογένειες, προκειμένου οι έφηβοι να κατανοήσουν τους πραγματικούς κινδύνους που ελλοχεύουν. Η επένδυση στην εκπαίδευση και στην ευαισθητοποίηση, σε συνδυασμό με τη θέσπιση στοχευμένων πολιτικών, αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις για την αναστροφή αυτής της αρνητικής πορείας και τη διασφάλιση ενός υγιέστερου μέλλοντος για τη νέα γενιά.
Η αυξητική τάση του καπνίσματος και του ατμίσματος στους εφήβους αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό και υγειονομικό πρόβλημα που απαιτεί την ενεργό συμμετοχή όλων. Η πολιτεία, οι εκπαιδευτικοί φορείς, οι γονείς και η ίδια η επιστημονική κοινότητα καλούνται να συνεργαστούν αρμονικά για τη δημιουργία ενός προστατευτικού πλαισίου που θα θωρακίσει τους νέους μας από τις παγίδες της νικοτίνης. Η αλλαγή αυτής της ανησυχητικής πορείας δεν είναι απλώς επιθυμητή, αλλά επιτακτική, ώστε οι μελλοντικές γενιές να απολαύσουν μια ζωή απαλλαγμένη από τα σοβαρά προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το κάπνισμα και το άτμισμα, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας πιο υγιούς και ανθεκτικής κοινωνίας.
